�鶹����

Sete anos investiu o fillogo pontearen Fernando Groba Bouza na elaboracin da súa tese de doutoramento O léxico da hipoloxa no galego oral, unha investigacin que pon en valor a grande importancia, a pesar do escaso recoecemento, tanto da administracin, como dos medios de comunicacin e da sociedade en xeral, de Galicia no conxunto do Estado espaol, onde se sitúa como segunda comunidade autnoma en número de explotacins de gando equino, s superada por Andaluca, segundo datos do Ministerio de Agricultura. A celebracin anual de mis de 200 actividades, como 15 feiras cabalares de grande impacto no contexto estatal e europeo, unha vintena de curros ou rapas das bestas nas súas serras, 80 concursos ou probas federadas que organiza a Federacin Hpica Galega e mis dun cento de eventos ecuestres como rutas, xuntanzas e festas do cabalo, confirman a relevancia dun sector, ao que o investigador est vinculado desde neno, “case comecei a montar antes do que a andar”, explica, e, desde hai anos, como socio da (�ʳܰ�������).��

A decisin de centrar a súa no léxico da hipoloxa no galego oral xustifcase, segundo Fernando Groba, polo enorme contraste detectado entre a importancia do sector equino e a practicamente inexistente bibliografa sobre hipoloxa escrita neste cdigo. “Deste xeito, comecei a pensar que facer un estudo amplo sobre o vocabulario da hipoloxa podera ser útil. Despois, souben por un manual sobre metodoloxa do traballo terminogrfico puntual en lingua galega que, cando non haba este tipo de fontes impresas nun corpus lingüstico para investigar sobre o seu vocabulario, exista a posibilidade de botar man da documentacin oral e foi a cando decidn facerlles entrevistas e gravacins a persoas directamente vinculadas con estes animais”, non s de Galicia, senn tamén en concellos estremeiros de Asturias, Len e Zamora nos que se fala galego e tamén do norte de Portugal, “como profesionais e afeccionados cra, doma, ferraxe, medicina veterinaria, trato, venda de artigos de equitacin, etc.”, detalla o fillogo.

O proceso de realizacin do maior estudo de vocabulario sobre hipoloxa en galego��

En setembro de 2013, Groba empezou a buscar e a ler bibliografa sobre equinos, taxonomas e propostas de estruturacin e formas de ordenar un mbito de estudo, sobre terminoloxa, lexicografa e sobre os aspectos que conformaban o obxecto de estudo, “e comecei a desear a metodoloxa que a empregar e despois realicei as entrevistas, baleirei e clasifiquei os datos para unha base, consegun reunir e clasificar un total de 73.333 unidades denominativas, e, por último, fixen a súa anlise e a redaccin da tese”, explica o fillogo pontearen. “73.333 son os rexistros de unidades denominativas clasificadas que contén a base de datos que elaborei e dentro desa cantidade, hai unha porcentaxe repetida porque hai informantes que teen a mesma denominacin para o mesmo obxecto (algo que me serviu para ver a súa frecuencia de uso). Precisamente, este inxente número fixo que deixase un bloque temtico sen analizar no corpo da tese: as denominacins que teen que ver coa doma e domesticacin”, sinala Groba en relacin coa súa tese que recolle 38.841 denominacins, das que 18.813 non se repiten.

A bibliografa reunida aparece descrita nos captulos introdutorios de O léxico da hipoloxa no galego oral, que compila practicamente todo o que hai publicado sobre hipoloxa en galego e, “anda que non os coeciamos, atopamos catro traballos que podemos considerar fundacionais e pioneiros na lexicografa hipoloxa do galego e, anda que non todos o especifican na súa metodoloxa, sospeitamos que todos eles beben tamén de fontes orais. Por tal motivo, non podo dicir que fun a primeira persoa en reunir vocabulario vinculado coa hipoloxa mais si o primeiro en realizar un estudo de maior envergadura e cunha metodoloxa moito mis elaborada”, detalla Fernando Groba, que lembra que ningún deses traballos fai unha anlise exhaustiva do vocabulario da hipoloxa, senn que ofrecen unicamente informacin definicional (son vocabularios ou minidiccionarios), pertencen a reas xeogrficas moi determinadas e posúen, salvo algunha excepcin, un número de vocbulos moi limitado.

En canto s conclusins da investigacin, que foi dirixida polo docente do departamento de Filoloxa Galega e Latina da �鶹���� Alexandre Rodrguez Guerra e pola profesora do departamento de Anatoma, Produccin Animal e Ciencias Clnicas Veterinarias da USC Patricia Fernndez de Trocniz Revuelta , mis al do “grandsimo” poder denominativo do galego no sector da hipoloxa, “e de poder afirmar, con toda seguridade, que posúe un vocabulario vencellado cos équidos riqusimo e completsimo”, di Groba, a tese confirma a existencia dunha cultura ecuestre enorme, “que demostra que o equino é un animal totémico no noso pas, tanto que a evolucin histrica da sociedade galega pode ser analizada a través destes animais (a mudanza no seu trato e coidado as como no cambio de funcionalidade)”, confirma o doutor pola �鶹����. A investigacin, pola que Groba acadou a cualificacin de sobresaliente cum laude, tamén conclúe que o vocabulario equino galego permite delimitar reas e subreas dialectais que coinciden grosso modo con aquelas que posúe a lingua xeral e que o estudo do léxico a partir da lingua oral precisa unha boa planificacin e concrecin previas porque o obxecto de estudo pode converterse en algo inabarcable.

Un dicionario de hipoloxa e estudos mis concretos, posibles aplicacins prcticas da tese��

En canto posibilidade de trasladar ao plano prctico as conclusins da investigacin, Fernando Groba apunta dúas accins: a elaboracin dun dicionario galego da hipoloxa que sirva de referencia e de punto de encontro entre todas aquelas persoas que estn vinculadas con este mundo, e a realizacin de estudos moito mis concretos e focalizados sobre aspectos gramaticais, pragmticos, morfolxicos ou incluso paremiolxicos.��

Finalizado o traballo, Groba bota a vista atrs e lembra o sobreesforzo econmico e persoal que implicou realizar esta investigacin, e as mnimas axudas econmicas recibidas, dunha banda, pola súa idade (comezou a tese con 34 anos) e, doutra, pola necesidade de ter que traballar para poder vivir, o que lle impeda solicitar ou compatibilizar ningún tipo de axuda, mis al dunha bolsa de mobilidade de 250 euros outorgada pola Eido e unha axuda da Comisin académica do programa de doutoramento para material funxible e impresin da tese. “É certamente indignante que sigamos as no século XXI cunha situacin semellante de falta de apoio investigacin nas Humanidades que exista nos anos 70. Cando escoitaba en simposios e congresos a persoas catedrticas de Filoloxa Galega que chegaran a durmir en palleiros… para realizar as enquisas do Atlas Lingüstico galego ou outros traballos de dialectoloxa durante o franquismo tardo e os primeiros anos da democracia, nunca pensei que eu tera que pasar por unha circunstancia semellante, planificando sadas de dous ou tres das e pasando a noite no coche cando realizabamos as entrevistas para reducir gastos, en pleno século XXI”, lamenta Fernando Groba.

����
��