�鶹����

Convertido nun dos sinais de identidade de monumentos como a Alhambra de Granada ou os riads de Marrocos, o zellige, os mosaicos xeométricos de azulexo caractersticos da arquitectura andalus seguen a ser, a da de hoxe, influencia e fonte de inspiracin para artistas, arquitectos e deseadores. A pegada que esta técnica deixou en artistas como Soledad Sevilla, Frank Stella ou Sean Scully e en arquitectos como Antoni Gaud foi analizada por Asselman nunha tese que afonda nas orixes e evolucin desta técnica, as como na súa influencia na arte e arquitectura contempornea. Deste xeito, a investigacin achega un novidoso enfoque anlise do zellige, que previamente s fora estudado, explica, “a nivel técnico e patrimonial”.

Dirixida polo profesor da Facultade de Belas Artes Juan Carlos Meana, a tese Zellige y creacin contempornea en Marruecos y Espaa: El  Zellige (Alicatado) como soporte identitario en el arte y el diseo ten como obxectivo “demostrar a grande influencia dos mosaicos xeométricos propios do zellige nas obras de artistas, arquitectos e deseadores internacionais”. Mis concretamente, a tese, desenvolvida no Programa de Doutoramento en Creacin e ���Ա�����پ����������� en Arte Contempornea, pon o foco nos casos de Espaa e Marrocos, onde “segue sendo un elemento identitario da cultura andalus”. De orixe marroqu e nacido en Francia, Asselman completou a anlise sobre a percepcin actual do zellige co desenvolvemento dunha “linguaxe propia” baseada na xeometra destes mosaicos, que deu lugar a unha serie de obras que este artista multidisciplinar presentou en diferentes exposicins colectivas en Espaa, Marrocos e Alemaa. 

Presente e pasado da técnica

O zellige é unha “complexa técnica artesanal” consistente en recortar pequenas pezas de terracota esmaltada en cores, chamadas teselas”, que se ensamblan para dar forma a mosaicos xeométricos, cuxa orixe “ten relacin co azulexo mesopotmico, cos mosaicos romanos e coa xeometra da arte islmica”, explica Asselman. Esta técnica acadou “a súa auxe” en Al-Andalus, “onde o coecemento matemtico e arte xeométrica unronse para dar luz a unha arte andalus-magreb atemporal e infinita”, engade. Asselman analizou a situacin actual dunha técnica moi presente tanto no norte de Marrocos, onde segue formando “parte fundamental da arquitectura moderna e contempornea” e onde se converteu nun “smbolo da identidade cultural marroqu”, como no sur de Espaa, onde o seu uso é “case inexistente” na arquitectura contempornea.

Tras a súa afondar nas súa orixes e evolucin, o investigador abordou a “apropiacin deste elemento nas creacins de artistas, arquitectos ou deseadores" a través dunha compilacin e anlise de obras “inspiradas directamente” polo zellige. Esta técnica foi abordada, salienta, “desde unha dimensin decorativa nas pinturas orientalistas”, desde unha perspectiva matemtica nas obras de M.C. Escher e Miguel Chevalier; desde a “dimensin técnica que atopamos nas obras de Gaud” ou a desde a ptica pictrica de Frank Stella e Sean Scully. Do mesmo xeito, a tese analiza tamén en como a “dimensin simblica” do zellige se ve reflectida nas obras de Lalla Essay e Faouzi Laatris, na visin poltica de Zoulikha Bouabdellah ou na “dimensin espiritual e inmaterial de Younes Rahmoun”. 

Esta anlise da “visin actual do zellige” complétase cos testemuos que, nunha serie de entrevistas, achegaron a este estudo artistas, deseadores, arquitectos, artesns, historiadores e investigadores. A tese recolle nese senso as opinins do artista, profesor do Instituto Nacional de Belas Artes de Tetun e ex-director do Centro de Arte Moderno de Tetun, Bouadib Bouzaid; do tamén artista e profesor deste instituto Younes Rahmoun; do historiador Otman El Absi, do mestre artesn Hassan Gargallou; da profesora da Universidad de Granada Ana Garca Lpez; do director do Museo Mohamed VI de Arte Moderna e Contempornea de Rabat, Abdelaziz El Idrissi, e do deseador Hicham Lahlou.

Matemticas ao servizo da creacin visual

Dun xeito paralelo a esta investigacin sobre as orixes e influencia do azulexado andalus, Asselman levou a cabo un “proceso de investigacin creativo, visual e conceptual”, que o levou a desenvolver unha “linguaxe propia” para a creacin de mosaicos xeométricos baseados no zellige. Na súa tese, Asselman realiza unha “descricin case matemtica” dun proceso de creacin de mosaicos e composicins propias, “baseado nunha trama cuadriculada”, para logo explorar a súa aplicacin na arte e no deseo, “xogando coas figuras, os materiais, as técnicas, os soportes, os conceptos...”, e demostrando as a “infinidade de posibilidades de creacin” que brinda un método que “pon as matemticas ao servizo da creacin visual”. 

Asselman, un dos gaadores do premio Novos Valores 2019 da Deputacin de Pontevedra por un proxecto onde os patrns xeométricos se combinan coa música, buscou na súa producin artstica “crear e transformar mosaicos inspirados no zellige”, dando lugar a "composicins complexas que se metamorfosean, dndolles volume para crear mosaicos en tres dimensins ou mesmo crear composicins figurativas a partir dunha figura xeométrica abstracta”. Deste xeito, o artista buscaba levar o zellige cara novos campos da creacin contempornea para expresar preocupacins, explica, estreitamente ligadas “ complexidade da identidade e a cultura nun mundo globalizado e vez fraccionado”.