�鶹����

Desde 2019, 22 socios de sete pases liderados pola �鶹���� desenvolven o proxecto europeo SoildiverAgro co obxectivo de avanzar na adopcin de novas prcticas e sistemas de cultivos que melloren a biodiversidade do solo. Este martes arrancou no campus de Ourense a súa asemblea de peche. Nela destacouse que SoildiverAgro remata o seu traballo marcando unha folla de ruta concreta, combinando datos cientficos, ferramentas prcticas e propostas polticas, “para transformar a agricultura europea dende o solo”.
��
(Soil biodiversity enhancement in european agroecosytems to promote their stability and resilence by external inputs reduction and crop performance increase) est financiado con case sete millns de euros polo programa H2020 da UE. Liderado desde a Facultade de Ciencias do campus de Ourense e o Instituto de Agroecoloxa e Alimentacin da �鶹���� polo investigador David Fernndez Calvio, conta coa participacin de socios de Espaa, Finlandia, Bélxica, Alemaa, Estonia, Dinamarca e República Checa, inclundo universidades, centros de investigacin, empresas, organizacins sen fins de lucro, agricultores, organizacins de agricultores e organizacins da administracin pública. Entre eles, de Galicia estn, ademais da �鶹����, Feuga, o Instituto Ourensn de Desenvolvemento Econmico (Inorde) e o labrego Rubén Rodrguez.

“O proxecto chega súa fase final cunha mensaxe clara e fundamentada: a biodiversidade do solo é unha peza clave para construr un modelo agrcola mis sostible, eficiente e resiliente”, explica David Fernndez. Os solos europeos, detalla, enfrntanse a un proceso progresivo de degradacin debido ao seu uso intensivo, reducin da diversidade de cultivos, ao abuso de fertilizantes e pesticidas e perda de materia orgnica. “Estes factores comprometen non s a produtividade a longo prazo, senn tamén a capacidade dos solos para prestar servizos ecosistémicos fundamentais como o almacenamento de auga, a regulacin do clima, o control biolxico de pragas ou a producin de alimentos nutritivos”, indica. Tal e como amosa o traballo desenvolvido en SoildiverAgro, apunta o investigador, “a biodiversidade do solo non é un luxo ambiental, senn unha necesidade agronmica e econmica”.

Anlise, aplicabilidade e poltica

Neste contexto, o proxecto centrouse “en trasladar prctica agrcola e ao mbito poltico os coecementos xerados ao longo de anos de investigacin, combinando ciencia, demostracin en campo e participacin activa do sector agrario”. As, ao seu abeiro analizronse 90 sistemas agrcolas europeos e desenvolvéronse unha serie de accins que permitiron avaliar, mellorar e aproveitar a biodiversidade do solo neles como aliada da produtividade agrcola. “A anlise de datos procedentes de estudos de caso en distintas rexins revelou que medidas como a incorporacin de fertilizantes orgnicos, a diversificacin de cultivos, o uso de abonos verdes, a labranza reducida ou os sistemas de control biolxico de pragas teen un impacto positivo sobre os organismos do solo sen comprometer os obxectivos produtivos”, sinlase nas conclusin da iniciativa. As, afirman os seus promotores, un dos principais logros de SoildiverAgro foi a identificacin de estratexias “win-win”, é dicir, prcticas de manexo que permiten conservar ou mellorar a biodiversidade do solo ao tempo que manteen ou incluso aumentan o rendemento econmico das explotacins.

Alén da anlise dos sistemas agrcolas, o proxecto definiu obxectivos operativos especficos para a biodiversidade do solo “baseados en indicadores cientficos robustos e aplicables en campo”, e creou unha serie de ferramentas. Entre estas últimas estn unha gua de boas prcticas agrcolas, adaptada s diferentes rexins e contextos agronmicos de Europa. Esta gua, elaborada en dilogo con agricultores, persoal investigador e axentes de desenvolvemento rural, “recolle as principais prcticas que fomentan a biodiversidade edfica, explicando como aplicalas, cales son os seus beneficios e que consideracins deben terse en conta para a súa adaptacin a cada explotacin”. Ademais SoildiverAgro desenvolveu unha ferramenta de apoio decisin, dispoible en lia e de acceso libre. “Esta aplicacin dixital permite que calquera agricultor ou técnico poida introducir datos bsicos da súa explotacin, como o tipo de cultivo, as condicins do solo, o clima ou as prcticas actuais, e recibir recomendacins personalizadas para mellorar a saúde do solo, aumentar a eficiencia do manexo e reducir custos”, sinalan desde o proxecto.

No balance da iniciativa, as entidades promotoras poen en valor dela a súa aposta pola participacin activa do sector agrcola, realizando ao longo destes seis anos encontros, obradoiros e entrevistas con agricultores, asesores e responsables institucionais, co fin de asegurar que as solucins propostas tivesen en conta a realidade do campo. “Esta metodoloxa de traballo multi-actor, combinando ciencia e prctica, permitiu desear propostas realistas e adaptables, e reforzou a confianza nas recomendacins xeradas”, apuntan. Igualmente sublian que os resultados acadados en SoildiverAgro teen “unha clara relevancia poltica e estratéxica”, apuntando que “ao demostrar que prcticas sostibles poden ser tamén rendibles, abre a porta a novas formas de apoio público baseadas no rendemento ambiental, contribundo construcin dun sistema alimentario mis xusto, seguro e ecoloxicamente viable”.

Resultados na Limia

No caso de Galicia, a parte experimental levouse a cabo en varias parcelas da Limia, onde se ensaiaron coa colaboracin do Inorde catro tipo de técnicas de cultivo. A primeira delas consistiu en probar o emprego dunha alternativa natural ao uso de nematicidas de sntese qumica para combater os nematodos da pataca. Concretamente probouse o uso de Solanum sisymbriifolium como planta “trampa”. “Desde o punto de visto agronmico é o resultado mis exitoso do proxecto aqu en Ourense pois atopamos un método biolxico que nos permite reducir dun xeito moi importante o número de quistes desta praga”, explica David Fernndez. No marco do proxecto desenvolveuse o uso desta planta, adaptouse s condicins da Limia, conseguiuse que xermolase ben e probouse “en campos infestados e funcionou bastante ben”.�� Esta lia de investigacin continúa na actualidade desenvolvéndose no proxecto estatal ReNaturAgri. “Estamos no camio de dar aos agricultores unha ferramenta moi importante para loitar contra esta praga”, comenta o investigador.

A segunda técnica probada foi a mellora na rotacin dos cultivos coa introducin de legumes, concretamente chcharo, como substituto do trigo na rotacin trigo-pataca. “Conseguimos melloras na biodiversidade do solo e na súa fertilidade, sen que iso minguase a producin de pataca, senn que a aumentase un pouco, vez que reducimos o uso de fertilizantes de base nitroxenada qumica”, sinalan desde o proxecto. Outra das técnicas analizadas foi o uso de micorrizas como alternativa aos fertilizantes con fsforo e para reducir o impacto dunha das enfermidades da pataca. Os resultados amosaron que o uso de fungos micorrcicos non tia impacto na prevencin da enfermidade e que o seu emprego na mellora da producin da pataca s tia algo de impacto en determinadas condicins climticas favorables pero non sempre. Porén, comenta David Fernndez, na realizacin do estudo detectaron que os solos "estaban sobrefertilizados de fsforo, o que indica que se debera calibrar mellor o uso de fertilizantes con base de fsforo”. Por último, o equipo investigador testou sistemas de alerta de enfermidades fúnxicas para reducir e facer un uso mis eficiente de funxicidas de sntese qumica. Entre as conclusin neste caso comentan que “nalgunhas ocasins predn bastante ben as enfermidades e pdense reducir de forma bastante significativa as doses aplicadas” pero que anda é necesario traballar “no gran potencial destas ferramentas” para evitar que o seu emprego poida supor perda na producin.