�鶹����

Unha das lias de investigacin do Departamento de Enxeara Qumica da �鶹���� é o desenvolvemento de procesos para obter compostos como prebiticos ou antioxidantes de subprodutos da industria terciaria mediante tecnoloxas respectuosas co medio ambiente. Neste contexto de traballo, na súa tese de doutoramento, a investigadora Beatriz Daz avaliou con resultado positivo o uso de dúas tecnoloxas de limitado impacto ambiental e fcil implementacin para a obtencin de antioxidantes de natureza fenlica a partir de residuos agroindustriais e forestais procedentes das castaas e da elaboracin de augardentes e zumes.

A tese, que levou por ttulo Recuperacin de antioxidantes por tecnoloxas emerxentes a partir de efluentes industriais e residuos forestais, foi dirixida por Herminia Domnguez, Andrés Moure e Juan Carlos Paraj e presentada na Facultade de Ciencias do campus de Ourense este curso académico. Os residuos empregados no estudo, explica a investigadora, foron viazas e bagazos destilados de uva branca procedentes da elaboracin de augardente; ourizos e follas do castieiro e bagazos de distintas clases de froitos do bosque procedentes da elaboracin de zumes. Para a obtencin dos antioxidantes empregronse procesos de extraccin con dixido de carbono supercrtico e disolventes de baixo impacto ambiental e desenvolvéronse procesos baseados en tecnoloxas de membranas para a concentracin e/ou purificacin de compostos fenlicos. Finalmente avalironse as propiedades antioxidantes e de irritabilidade cutnea dos produtos finais obtidos.

Beneficio econmico e ambiental

Os antioxidantes naturais, indica a técnica do Centro de ���Ա�����پ�����������, Transferencia e Innovacin CITI, teen importancia tanto nos sistemas alimentarios, evitando as reacciones de oxidacin que alteran os alimentos, coma nos sistemas biolxicos, onde axudan a previr o estrés oxidativo provocado polos radicais libres protexendo fronte a diversas enfermidades dexenerativas ou distintos tipos de cancro. Un dos grupos de antioxidantes naturais mis abundantes e amplamente distribudos no reino vexetal, engade Daz, son os compostos fenlicos. Froitas e verduras, herbas medicinais, cereais ou algas son fontes tradicionais empregadas na obtencin de compostos fenlicos con actividade antioxidante. Porén, indica na tese de doutoramento, “estes compostos fenlicos atpanse tamén en residuos agroindustriais e forestais polo que a súa reutilizacin podera supoer un beneficio econmico para o proceso de partida, ademais de minimizar o impacto ambiental que en moitos casos pode supoer a súa eliminacin”. Segundo sinala Daz Reinoso, nos últimos anos incentivouse a procura de novas fontes de antioxidantes naturais debido “ crecente demanda por parte dos consumidores de aditivos de orixe natural fronte a aqueles obtidos mediante sntese qumica, unido ademais a resultados toxicolxicos que poen en dúbida a seguridade dos devanditos antioxidantes sintéticos”.

Dúas técnicas a proba

Polo que respecta s técnicas empregadas, sinala a investigadora, tradicionalmente a extraccin de compostos fenlicos lévase a cabo mediante o emprego de disolventes orgnicos. Estes procesos presentan numerosas limitacins tales como o emprego de grandes volumes de disolvente, nalgúns casos txicos ou prexudiciais para o medio ambiente, a súa baixa selectividade ou a necesidade de engadir etapas de eliminacin do disolvente, polo que actualmente estanse centrando os esforzos na busca de tecnoloxas alternativas de limitado impacto ambiental que permitan a extraccin e a purificacin de compostos antioxidantes de maneira eficaz.

Atendendo a esta situacin, na tese de doutoramento pense a proba dúas técnicas alternativas. Por unha banda, o uso de dixido de carbono supercrtico, que presenta un gran potencial para a extraccin selectiva de compostos fenlicos. “Na extraccin con fludos supercrticos emprégase como disolvente un composto (dixido de carbono, neste caso) en condicins de presin e temperaturas superiores s do seu punto crtico. Nestas condicins, as propiedades do fludo supercrtico son intermedias entre un gas e un lquido, o que fai que o seu emprego sexa especialmente interesante en procesos de extraccin, xa que se difunde como un gas, penetrando mis facilmente na mostra, e a súa densidade é comparable dun lquido polo que favorece a solubilizacin dos compostos de interese. Ademais, engade a investigadora, "é barato, non txico e é gas en condicins ambientais, o que permite obter un extracto final libre de disolvente".

Doutra banda, indcase na investigacin, a concentracin e/ou fraccionamento de compostos activos presentes en correntes lquidas pdese realizar eficazmente mediante tecnoloxa de membranas. “Esta tecnoloxa presenta vantaxes interesantes fronte a outros procesos convencionais de concentracin como son o emprego de baixas temperaturas ou un menor consumo enerxético”, comenta Beatriz Daz. Os procesos de filtracin con membranas permiten separar compoentes presentes nunha corrente lquida, actuando a membrana como unha parede selectiva deixando pasar uns compostos e impedindo o paso doutros.

Resultados positivos

Como conclusin xeral da tese, Daz Reinoso recalca que pode dicirse que os procesos levados a cabo resultaron "eficaces e de fcil implementacin" para a obtencin de produtos con actividade antioxidante. Os produtos finais obtidos presentaron actividades antioxidantes similares s de distintos antioxidantes sintéticos. Ademais, engade a investigadora, os produtos obtidos a partir de vinazas de vio branco ou ourizos de castieiro non presentaron irritabilidade en pel polo que poderan resultar útiles na formulacin de cosméticos. Estes resultados atpanse recollidos nun total de seis traballos publicados as como nunha patente realizada conxuntamente coa Cooperativa Vitivincola do Ribeiro.