�鶹����

O desenvolvemento de frmacos efectivos contra o cancro de pulmn ten moitas esperanzas postas nunha nova diana terapéutica: unha familia de protenas cuxa sobreexpresin se relaciona directamente coa exposicin ao fume de tabaco, responsable de mis do 80% dos casos desta enfermidade. Controlar a hiperactividade destas protenas revélase como unha va futura para reducir a mortalidade dunha doenza que actualmente causa o falecemento do 85% dos pacientes cinco anos despois da diagnose. A relevancia deste achado recente, que podera ter tamén importantes aplicacins no tratamento da diabete, est a concentrar moitos esforzos por parte da comunidade cientfica. Algúns dos investigadores que mis estn a avanzar nesta lia déronse cita este venres en Vigo grazas ao proxecto Biocaps, que os reuniu para protagonizar o seu noveno seminario cientfico.

Cientficos do Instituto de ���Ա�����پ����������� Biomédica Ourense-Pontevedra-Vigo (IBI), aos que se sumaron outros investigadores e facultativos, puideron coecer esta ma os últimos avances que se prevé que conduzan a unha terapia efectiva contra o carcinoma pulmonar de células non pequenas (denominado non microctico), responsable do 80% dos casos de falecemento por cancro de pulmn. Tal e como expuxo Jaume Farrés, da Universitat Autnoma de Barcelona, a actividade das protenas, en particular das encimas, est asociada a moitas enfermidades humanas, polo que moitos frmacos teen como obxectivo modulala. No seu grupo de investigacin estn a desenvolver con carcter experimental inhibidores selectivos de encimas que actúan diminundo a actividade destas cando se descontrolan.

���Ա�����پ����������� coordinada

Unha recente investigacin realizada conxuntamente por grupos da �鶹����, a Universitat Autnoma de Barcelona e a Universidade de Barcelona identificou niveis anormalmente altos dunha protena da familia das aldo-ceto reductasas (a denominada AKR1B10 ou reductasa do intestino delgado) no cancro de pulmn. Ademais, concluuse que a sobreexpresin desta protena est directamente relacionada co consumo de tabaco. Todo isto converte a protena AKR1B10 nun marcador potencial de cancro de pulmn asociado co consumo de tabaco, o mis estendido, abrindo a porta a novas terapias.

Mercedes Alfonso, da Universidade de Barcelona, explicou como o uso do microscopio computacional, capaz de iluminar os detalles atmicos das moléculas biolxicas e mostrar as “unha pelcula dos actores biolxicos interpretando sobre o escenario celular”, permitiu descifrar a base estrutural da elevada actividade desta protena e propor modificacins para reducila. “Esta informacin constitúe o primeiro paso cara ao desenvolvemento de novos frmacos”, aclarou.

Abordaxe complexa

O desenvolvemento de moléculas capaces de inhibir a actividade das protenas que se sobreexpresan no cancro de pulmn implica unha abordaxe complexa que require o encaixe de múltiples enfoques. Xavier Parés, da Universitat Autnoma de Barcelona, explicou o traballo que o seu grupo est a realizar en particular sobre o cido retinoico, unha hormona que regula a expresin de mis de 500 xenes e intervén no control de importantes funcins como a diferenciacin e a proliferacin celular. “A sobreexpresin dalgunhas aldo-ceto reductasas en cancro resulta nunha diminucin do cido retinoico que podera contribur ao desenvolvemento tumoral”, expuxo, o que xustifica a importancia de coecer estes procesos.

Para logralo, Xavier Ruz, do Instituto de Xenética e Bioloxa Molecular e Celular de Estrasburgo (Francia), subliou a importancia de desenvolver tecnoloxas avanzadas que permitan analizar sistemas biolxicos cada vez mis grandes e mis complexos. Neste sentido, destacou “a aparicin dos centros de xenmica estrutural, que permiten determinar de maneira automtica e masiva as estruturas das protenas dos xenomas, xunto co gran desenvolvemento das fontes de raios X coecidas como sincrotrns, para obter datos de alta calidade en menos tempo”.

O experto do mesmo instituto Alberto Podjarni referiuse precisamente a un deses procesos que é necesario abordar mediante tecnoloxas avanzadas. “Unha clase moi importante de interaccins entre os frmacos e as macromoléculas sobre as que queren exercer un efecto inhibidor son as electrostticas”, explicou. No caso das protenas relacionadas co cancro de pulmn, o seu grupo est a aplicar métodos de resolucin ultra-alta para identificar esas interaccins, fundamentais para desenvolver frmacos eficaces.

O grupo de Dores Pérez-Salga, do Centro de ���Ա�����پ�����������s Biolxicas do CSIC, est centrado en investigar as prostaglandinas ciclopentenonas, un tipo de mediadores con efectos antiinflamatorios que o organismo xera para restaurar a normalidade despois dun episodio infeccioso, traumtico ou de calquera outro tipo. “Constatamos que a interaccin das prostaglandinas ciclopentenonas coas encimas aldo-ceto reductasas ten como resultado a inhibicin da súa actividade, polo que o seu potencial como axentes farmacolxicos merece ser estudado”, indicou.