O profesor de BBAA Alberto Ruiz de Samaniego reflexiona sobre o negativo en ‘Alegras de nada'
Once ensaios sobre a negacin, a anulacin e a aniquilacin
O libro reúne textos de diferentes épocas sobre arte ou literatura
Reflexins sobre a “dimensin plstica” da destrucin e sobre como esta se reflicte nas obras de pintores como o romntico John Martin, sobre os sacrificios nas culturas precolombinas mexicanas ou sobre o campo de concentracin e exterminio sobre Auschiwtz, pasando pola anlise da “negacin da representacin” na pintura de Malévich ata chegar “negacin do eu” que implicaban os heternimos que o poeta lisboeta Fernando Pessoa foi creando ao longo da súa vida. A negacin, a anulacin, a nada, a destrucin e aniquilacin constitúen os fos que entrelazan os once ensaios, de diferentes épocas e procedencias, que o profesor da Facultade de Belas Artes Alberto Ruiz de Samaniego reúne no seu libro Alegras de nada.
Publicado pola editorial Athenaica, na súa coleccin de filosofa e estética, Alegras de nada. Ensayos sobre algunas estéticas de la anulacin reúne esta serie de textos baixo un ttulo, recoece o docente, crtico e ensasta, “voluntariamente ambiguo”, que alude tanto s “pequenas, ou prricas, alegras que nos d pensar a nada”, como ao feito de que as cuestins que aborda nesta publicacin “non estn para alegras en absoluto”. Non en van, trtase dunha serie de textos, entre eles ensaios de hai mis de 20 anos, vinculados por unha “constelacin de preocupacins e obsesins que teen que ver co negativo” e que “dalgún modo, permtennos trazar unha deriva do esprito da modernidade mesma”, recoece Ruiz de Samaniego, quen incide en que, “en occidente, todos os grandes movementos culturais ou socioculturais nos últimos 200 anos teen en boa medida un carcter apocalptico” e sitúa na Revolucin Francesa o inicio dese “esprito destrutivo que, por usar unha expresin de Walter Benjamin, anoa nun mesmo pregue a destrucin e a vontade de utopa”.
Sacrificios
“O estudo, desde diferentes perspectivas da idea de sacrificio” constitúe o nexo de unin entre os seis textos do primeiro bloque de Alegras de nada, que abre un ensaio sobre a “idea de ausencia” que parte do poeta Sthéphane Mallarmé e o artista Marchel Duchamp,para logo deterse, en Los hijos del desierto, na Viena de finais do século XIX, “onde se xesta a modernidade do século XX” e que é resultado, explica, dunha “crise moi fonda da linguaxe e das formas de representacin”. O xurdimento na arte do “concepto da paisaxe” e como este leva a unha “tensin entre o individuo e a inmensidade” vez que simboliza a atraccin polo abismo centra outro dos captulos dun libro no que Ruiz de Samaniego tamén olla cara a composicin 4,33’ de John Cage como “un dos piares destas estéticas da destrucin”, xa que se trataba unha peza na que o músico permaneca diante do piano “sen interpretar absolutamente nada” durante estes catro minutos e 33 segundos.
Tomando como punto de partida as pinturas do galego Xesús Vzquez, Ruiz de Samaniego aborda neste primeiro bloque as figuras das “vtimas e os vitimarios” da destrucin en Ver a la Gorgona, escrito centrado no campo de exterminio nazi de Auschiwtz. Este apartado recolle tamén un ensaio sobre os sacrificios nas culturas precolombinas, que, apunta, constitúe “un estudo ontolxico sobre o que significa o sacrificio, sobre como no orixe de toda cultura hai un rito sacrificial fundador”.
Destrucins e anulacins
Destrucciones, anulaciones é o ttulo do segundo bloque do libro, que o autor centra en tres artistas plsticos, no “gran pintor da apocalipse” John Martin e en como a súa obra “focalzase no espectculo da destrucin”; no alemn Caspar David Friedrich, un dos mximos expoentes do Romanticismo e en como a súa pintura achega “un canto de fusin coa paisaxe onde o suxeito non ten potencia”; e no ruso Malévich, impulsor do suprematismo, un movemento que “simboliza a superacin de 1000 anos de pintura en favor dunha nova orde”.
A “vontade redentora” que Ruiz de Samaniego atopa nestas figuras non est presente xa nos escritores que protagonizan o terceiro bloque, Anulaciones. Neste, o docente e ensastarecupera “un texto bastante descoecido de carcter utpico” do marqués de Sade, no que este retrata “unha forma de vida casi perfecta”, pero “cun esprito negativo como pano de fondo”. Nun segundo ensaio, sobre Fernando Pessoa, afonda na “autoliquidacin” que implicaban os nomes de mis de 70 autores imaxinarios cos que o poeta foi asinando parte da súa producin literaria e que levan, como sinala Ruiz de Samaniego un debate sobre “como unha personalidade tan poderosa se baleira a si mesmo para dar acollida a un montn de fantasmas propios”.
