�鶹����

Os sete poentes que se encargaron da redaccin da Constitucin espaola de 1978 eran sete homes, nun contexto poltico no que tan s haba 21 deputadas dun total de 350 escanos no congreso. A consecuencia desta realidade foi que o debate constitunte de 1978, ao igual que o texto constitucional, non foron especialmente xenerosos coas reivindicacins feministas. As o explica Ángel Aday Jiménez, profesor de Dereito Constitucional da �鶹���� e un dos organizadores da xornada A reforma da Constitucin desde a perspectiva de xénero, unha iniciativa que se desenvolve na tarde deste venres na Facultade de Ciencias Xurdicas e do Traballo e a través do Campus Remoto.

Xunto con Jiménez, est fronte da organizacin deste evento a profesora de Dereito Administrativo Mara Antonio Arias, coa colaboracin dos docentes Tamara Álvarez, Pablo Riquelme e Pablo Perel. Arias agradeceu o apoio da Unidade de Igualdade, que financia o evento, e do Decanado da facultade por facer posible este tipo de actividades. O programa comprende catro conferencias e unha mesa redonda da man de expertas de universidades de toda Espaa e tamén dúas letradas do Tribunal Constitucional. A xornada, pensada principalmente para o alumnado de grao e posgrao dos mbitos xurdicos e sociais, estivo aberta a calquera persoa con interese en aproximarse s relacins entre Constitucin e feminismo, aos avances da axenda constitucional feminista durante as últimas décadas e s cuestins pendentes, inclundo o debate sobre si unha revisin do pacto constitunte de 1978 en perspectiva de xénero é necesaria e útil, que foron os temas principais de debate. Como explica o profesor Jiménez, a pesar de coincidindo coa conmemoracin dos 40 anos do texto “foron comúns os debates e obras dedicadas a abordar a necesidade da súa reforma, a perspectiva de xénero apenas estivo presente. Esta xornada é unha humilde contribucin para axudar a corrixir este déficit”.

Ao longo da tarde, e coa asistencia de arredor de 130 persoas, abordronse temas como a paridade como principio constitucional, o papel da Administracin para acadar unha igualdade efectiva, o desenvolvemento sostible e a muller rural ou os dereitos sexuais e a educacin nunha hipotética reforma do texto constitucional.

No acto de apertura da xornada, participou tamén o decano do centro, Francisco Torres, e a primeira intervencin do programa foi a da profesora Ruth Rubio, catedrtica de Dereito Constitucional da Universidade de Sevilla, que falou sobre mulleres e reforma como unha perspectiva comparada. Ao longo da tarde intervieron tamén expertas das universidades de Crdoba, Oviedo, Salamanca, Barcelona, Carlos III e Complutense, algunhas delas letradas do Tribunal Constitucional.

Os cambios pendentes dende a perspectiva de xénero

O profesor Ángel Aday Jiménez explica que son moitos os temas relacionados coa igualdade e perspectiva de xénero que sera preciso abordar de cara a seren obxecto de cambios no texto constitucional. Existen numerosas cuestins, “dende o recoecemento do dereito a unha vida libre de violencia ou a regulacin dos dereitos sexuais e reprodutivos, ata a educacin igualitaria ou a constitucionalizacin de conquistas legais que contan cun alto grao de consenso, como a garanta de presenza equilibrada de homes e mulleres nos rganos estatais ou a erradicacin da discriminacin no mbito laboral”. Todo isto, engade, “sen restarlle un pice de importancia cuestin da linguaxe, xa que é notoria a masculinizacin do texto constitucional”.

Respecto a cando poder abordar ese proceso de reforma, o docente explica que a reforma da Constitucin é unha cuestin sobre a que se debate frecuentemente, “pero apenas se exerce”, xa que tan s se realizaron dúas emendas ata agora, unha en 1992 e outra 2011. Quizs, engade, o realista sera “aproveitar o alto consenso que xa xeraron moitos avances lexislativos e xurisprudenciais relacionados coa perspectiva de xénero para elevalos Constitucin e, as, normalizar o proceso de reforma constitucional, o que nos axudara a afrontar outros debates”. 

O contexto da Constitucin do 78 

A necesidade de modificar o texto da Constitucin de 1978 para abordar aspectos como os tratados na xornada, dende a paridade ata os dereitos sexuais, é unha mostra de como no proceso constitunte non se tivo presente en absoluto as demandas feministas. O contexto da época non se limita a que fosen sete os pais da Constitucin, senn que ese feito, apunta Jiménez, “reflicte toda unha serie de problemas que derivan da escasa participacin das mulleres durante todo o proceso constitunte”. O docente lembra que as Cortes non democrticas que aprobaron a Lei para a Reforma Poltica en 1976 apenas contaban con oito mulleres, “pero non se pode dicir que a situacin se corrixise nas primeiras eleccins libres dende 1936”. De feito, nas listas dos partidos nas eleccins ao Congreso dos Deputados en 1977 haba pouco mis dun 13% de candidatas e, finalmente, saron elixidas 21 deputadas de 350 escanos e seis senadoras de 248. A consecuencia evidente foi que o debate constitunte en 1978 ao igual que o texto constitucional non tiveron en conta as reivindicacins feministas e esa eiva continúa ata a actualidade.