�鶹����

Grandes referentes no eido da intelixencia artificial achegaron, na terceira edicin do workshop Sociedade Dixital e Xénero. Hackeando o Patriarcado, diversas propostas para crear unha fronte común ante os algoritmos machistas. O evento, celebrado de xeito presencial na Escola de Enxeara de Telecomunicacin e tamén en modalidade virtual, enmrcase nas activades da Ctedra de Feminismos 4.0 impulsada pola �鶹���� e a Deputacin de Pontevedra. Ao longo da xornada abordronse diferentes aspectos relacionados coa intelixencia artificial, unha tecnoloxa cada vez mis presente na vida diaria, dende a ciberseguridade ata a robtica ou o procesamento da linguaxe. As persoas participantes reflexionaron sobre a necesidade de regular o deseo e adestramento dos algoritmos da IA para que sexan mis xustos e se adapten realidade demogrfica, sen nesgos de xénero.

Loitar contra a involucin

No acto de apertura do workshop, o reitor da �鶹����, Manuel Reigosa, que interveu virtualmente, destacou a importancia deste tipo de seminarios para “hackear o patriarcado” e reafirmou a aposta institucional da �鶹���� pola igualdade. Reigosa agradeceu o traballo da Unidade de Igualdade e o apoio da Deputacin Ctedra de Feminismos 4.0, que est centrada “neste novo machismo que xurde e campa s súas anchas nas redes” e reclamou “unin na loita contra as involucins que propn a ultradereita e a dereita” e tamén contra todos aqueles que “sosteen que a igualdade xa est acadada, cando en realidade estamos anda moi lonxe, sobre no mbito no que se centran estas xornadas”. A directora da EET, Rebeca Daz, tamén agradeceu o apoio da Deputacin de Pontevedra e, no mesmo sentido que o reitor, incidiu en que o principal inimigo na loita pola igualdade é “pensar que xa estamos a pre”. Como anfitrioa do seminario, Daz lembrou que no eido dos estudos STEM as mulleres representan unha porcentaxe pequena, polo que é importante que este tipo de iniciativas se desenvolven en centros nos que a presenza de mulleres é moito mis baixa, “algo que temos que tentar resolver entre todos e todas, visibilizando o papel da muller no noso eido de traballo e vencendo as desigualdades da a da”.

Pola súa banda, a presidenta da Deputacin de Pontevedra tamén felicitou Unidade de Igualdade da Universidade “polo esforzo que estn a realizar para falar de cousas que son imprescindibles no presente, pero que van determinar se imos poder camiar cara igualdade no futuro”. Silva destacou tamén o importante cadro de expertas que participan nesta xornada, que foi seleccionado precisamente polo Comité de sabias da Ctedra Feminismos 4.0, como indicabaÁgueda Gmez, directora da Unidade de Igualdade da �鶹����. Grazas a elas, recalcaba a presidenta da Deputacin, este evento convértese nun “grande acontecemento de reflexin seria, rigorosa e cientfica”.

Na súa intervencin, a presidenta da Deputacin amosouse “moi preocupada” polos comportamentos machistas que se dan na contorna das novas tecnoloxas, a intelixencia artificial e a sociedade dixital e tamén polo baixo número de mozas que deciden estudar carreiras STEM. “Semellaba que o mundo dixital a abrir portas para que tivésemos mis dereitos e oportunidades, pero os datos sinalan todo o contrario: en Espaa s o 13% das programadoras son mulleres; segundo o Foro Econmico Mundial as mulleres representan s o 22% de profesionais da intelixencia artificial en todo o mundo; os datos do estudo mundial Muller e Dixitalizacin amosan que menos do 25% das persoas que se dedican investigacin en IA son mulleres; s o 11% das persoas que escriben software son mulleres; en artigos de investigacin a porcentaxe de autoras é so do 13,8%; s o 12% das persoas con capacidade de decisin no desenvolvemento da IA son mulleres; s o 20% do profesorado destes temas son mulleres; etc”. Atendendo a estes datos, Silva considera que “se ben as mulleres estaban nunha clara situacin de desigualdade no mundo analxico, a situacin é moito peor na sociedade dixital”. Considera, polo tanto, que “o reto é moi complexo e temos que tomar moi en serio o que est a acontecer, porque as mulleres podemos desaparecer da toma de decisins e non nolo podemos permitir; somos a metade da poboacin e non podemos perder esa metade do talento do mundo”.��

Algoritmos adaptados realidade demogrfica

Todas as expertas participantes no workshop manifestaron a súa preocupacin sobre como o deseo e adestramento de algoritmos empregados en tecnoloxas disruptivas como a intelixencia artificial ou a aprendizaxe automtica non reducen as fendas de xénero, senn todo o contrario. Nas súas intervencins reclamaron que o uso de algoritmos se adapte realidade demogrfica da sociedade, e que estea libre de nesgos sexistas, estereotipos de xénero e misoxinia.��

A primeira relatora da xornada foi Karina Gibert, catedrtica da Universitat Politécnica de Catalunya e directora do Intelligent Data Science and Artificisl Intelligence. Na súa intervencin fixo un repaso pola historia da intelixencia artificial e destacou que os nesgos de xénero na IA estn presentes tanto no deseo dos datos de adestramento, como na interpretacin deses datos e no deseo dos algoritmos. “A IA actualmente pon o foco no dato”, explicaba, e a calidade do dato “vai ser crtica, a relevancia vai ser mis crtica e mis anda ser como ese dato representa poboacin sobre a que est aprendendo ou decidindo cousas”. Por isto, recalcaba que “se queremos empregar a IA para aprender comportamentos da sociedade e nos datos que emprega esta IA as mulleres non estn ben representadas, o patrn non incluir o comportamento das mulleres e, polo tanto, as decisins non as tern en conta”.

Entre as principais ideas que as expertas trasladaron ao longo da xornada est a necesidade de identificar, visibilizar e difundir as diversas accins e activistas en redes sociais neste eido, que presenten unha concepcin “lquida” das tecnoloxas, orientada a salientar o seu carcter social, a súa utilidade na realizacin dos traballos de coidado, de preservacin da saúde e do medio ambiente, seguindo as directrices da Axenda 2030. Outra das conclusins foi a necesidade de elaborar un documento que compile todos os recursos existentes neste mbito, co obxecto de facilitar a súa comprensin e divulgacin social.
��