�鶹����

Obter o perfil ptimo da temperatura do vapor da auga no interior dun autoclave para a esterilizacin de latas de atún co obxectivo de minimizar o consumo enerxético e maximizar a retencin de nutrientes. Coecer a viabilidade de lubricar hélices de propulsin lateral de buques s con auga maria en lugar de aceite. Estudar a porcentaxe de éxito en problemas de transplante de ril ou de medula sea en pacientes con leucemia o mesmo optimizar a ruta de reparto do leite. Estes retos que se lle presentan a empresas e organismos dos sectores alimenticio, naval ou biomédico, non teen nada en común, salvo a orixe da súa resolucin: a matemtica e a estatstica aplicadas xestin de problemas reais. “Hai vinte anos no mundo das matemticas estas colaboracins eran excepcionais”, explica José Durany, membro do grupo de investigacin de Ecuacins Diferenciais e Simulacin Numérica da �鶹���� que xunto aos grupos SiDOR e o de Simulacin e Control aos que pertencen Jacobo de Ua e Lino Álvarez, respectivamente, conforman a representacin viguesa na , integrada por grupos de investigacin de 18 universidades espaolas.

Unha peza fundamental na difusin do traballo que desenvolve a Rede é Soluciones matemticas para empresas innovadoras. Catlogo de servicios ofertados por investigadores espaoles, unha publicacin presentada recentemente na que se identifica a oferta investigadora por sectores e a demanda empresarial de técnicas matemticas. “Mediante métodos matemticos, numéricos, estatsticos ou computacionais os investigadores poden optimizar procesos, reducir custos, mellorar a calidade dos produtos ou amentar a seguridade”, detalla Durany para explicar que poden achegar os investigadores matemticos aos sectores produtivos. Unha relacin que De Ua asegura que se est a incrementar de xeito que “ pronto deberan ser consideradas como parte rutinaria do noso da a da laboral, anda que para iso ocorra debe haber apoio institucional, potenciando a actividade de transferencia mediante unha axeitada poltica de optimizacin dos encargos docentes”, sinala. Iniciativas como a rede na actualidade e o proxecto nacional Consolider i-math (2006-2011), anteriormente, favorecen un progresivo cambio na imaxe que a sociedade e o mundo empresarial teen dos matemticos , sobre os que Durany sinala que “ata hai pouco tempo a sociedade pensaba que eran seres raros pechados nos seus despachos, pensando en teoras abstractas que non serven para nada”.

Conservas mis nutritivas e cun custo de procesado menor

Minimizar o consumo enerxético e maximizar a retencin de nutrientes, ao tempo que se aseguran as condicins de salubridade e as caractersticas organolépticas como color, sabor e aroma das conservas, en concreto do atún. Isto é o que mediante a simulacin matemtica acadou o Grupo de Simulacin e Control que coordina Lino Álvarez e que conta con membros das universidades de Vigo e Santiago. “Trtase de obter o perfil ptimo da temperatura do vapor da auga no interior dun autoclave para a esterilizacin de latas, buscando unha alternativa ao método usual que sobreexpn as conservas a altas temperaturas durante un perodo prolongado de tempo, reducindo o seu valor nutricional e encarecendo o custo econmico do proceso”, explica Álvarez. O estudo que deu lugar a importantes resultados cientficos, obténdose perfs ptimos que permitan mellorar o resultado, tanto desde o punto de vista econmico como alimentario, foi publicado en relevantes revistas e presentado en congresos internacionais. “As empresas do sector manifestan que se ben os resultados lle parecen moi interesantes” explica Lino Álvarez, “a aplicacin deste proxecto precisara dun gasto na modificacin da tecnoloxa actual que neste intre non é asumible, anda que poden ser utilizados para un futuro novo deseo de autoclaves mis eficientes”.

Lubricacin de hélices de barco con auga maria e control de temperatura nun forno industrial

Outro exemplo de interaccin entre empresa e investigacin matemtica é o que protagonizan a firma viguesa Balio e o grupo de Ecuacins Diferenciais e Simulacin Numérica (MAI). “A empresa quera coecer a viabilidade de lubricar hélices de propulsin lateral de buques s con auga maria, prescindido de aceite”, explica José Durany, “para o que o noso grupo formulou unha serie de ecuacins de mecnica de fludos e, a través dun software propio, utilizando a simulacin numérica, resolveunas”. Os datos obtidos polo grupo MAI permitirn fabricar un prototipo para probar os resultados no laboratorio, resultados que a simulacin numérica descartou que fosen un fracaso coas conseguintes perdas econmicas para a empresa.

Pola súa banda a empresa coruesa Russula dedicada montaxe de fornos industriais en todo o mundo, buscou a colaboracin do grupo MAI para controlar a temperatura e acadar un importante aforro enerxético. “Fomos quen”, explica Durany “de desenvolver un cdigo informtico que se integrase nos paneis de control dos fornos e predicir as temperaturas das palanquillas residentes no interior en cada momento para regular a potencia dos queimadores”. Fronte aos programas estndar que poden tardar horas ou das en resolver unha simulacin numérica deste tipo, o cdigo deseado baixo a direccin do profesor Fernando Varas en colaboracin con Elena Martn, permite obter solucins en poucos segundos, grazas ao emprego dunha técnica coecida como modelos de orde reducida. “A solucin permite un aforro no consumo de gas dos queimadores estimado nun 15% o que nun forno destas caractersticas que consume millns de euros de gas ao ano, supn un aforro moi importante”, explica Durany.

Biomedicia, mar e industria

A diversificacin de sectores cos que colaboran, marca a actividade do grupo SiDOR, Statistical Inference, Decision & Operations Research que ten achegado as súas solucins aos mbitos biomédico, mario ou industrial. “No sector biomédico”, explica Jacobo de Ua, “colaboramos co Hospital Xeral de Vigo identificando marcadores contra o desenvolvemento da SIDA o co Instituto Oncolxico de Porto para estudar a incidencia, idade de diagnstico e supervivencia ao cancro infantil en pacientes da rexin norte de Portugal”. A estes traballos publicados en prestixiosas revistas cientficas, súmanse outros desenvolvidos no sector da pesca e bioloxa maria e no da fiabilidade industrial. Reducin de descartes pesqueiros, melloras na alerta de parasitosis en pesqueras comerciais ou determinacin da talla ptima de recollida do mexilln e do percebe, son algúns dos proxectos levados a cabo ou en proceso para o sector mario. Mentres “coa empresa MGI Coutier estudamos a fiabilidade de compoentes de vehculos”, explica De Ua, “e con FEIRACO desenvolvéronse proxectos para optimizar a ruta no reparto do leite”.

O pasado mes de novembro o grupo asinou a súa participacin na rede Marie Curie MEDIASRES, financiada pola UE con catro millns de euros, para a formacin nos prximos tres anos de 14 doutores en bioestatstica, contando para iso coa participacin das farmacéuticas: Glaxo, Novartis e Lundbeck. “Unha iniciativa que nos vai converter en actores dun proxecto apaixonante como é a formacin na academia, pero da man da empresa privada, dunha nova promocin de estudantes que sern sen dúbida conscientes da relevancia dos métodos estatsticos e matemticos na industria global”, sinala De Ua.