�鶹����

Cinco anos despois do seu lanzamento a bordo dunha nave Soyuz dende a base espacial rusa de Vostochny, en Siberia, o Lume-1 reentrou este mércores na atmosfera. Neste tempo, o satélite da Universidade de VIgo completou mis de 28.700 rbitas arredor da Terra, percorrendo unha distancia aproximada de 1300 millns de quilmetros. A mensaxe de reentrada na atmosfera recibiuse s 04.04 horas desta madrugada e a última transmisin na estacin de Vigo tivo lugar onte martes. Anda que a vida útil destes nanosatélites é reducida, entre 6 meses e 1 ano, o Lume superou non moito estas expectativas e fxoo con “todos os seus compoentes en perfecto estado, o que é pouco común despois de tanto tempo exposto ao ambiente espacial, polo que podemos considerar este proxecto como un éxito tremendo”, destaca o catedrtico Fernando Aguado, director do Grupo de Tecnoloxas Aeroespaciais, ATRG (Aerospace Technology Research Group). 

Lanzado en decembro de 2018, un dos obxectivos principais do Lume-1 era validar o sistema de comunicacins Sensor-Terra-Centro de Control–UAV a través do internet das cousas empregando como plataforma a carga de útil de comunicacins de �鶹���� TOTEM. O satélite cumpriu ao 100% cos seus obxectivos, xa que como explica o profesor Aguado, “validronse con éxito non s todas as comunicacins, senn que na súa misin estendida puidéronse incorporar novas capacidades e aplicacins que inicialmente non foron incorporadas misin debido capacidade de reprogramacin en rbita”. Estas novas aplicacins empregronse, por exemplo, no marco da cooperacin que se iniciou en 2020 entre a �鶹���� e a Universidade Noruega NTNU, e que, entre outros resultados e publicacins, deu lugar a unha tese de doutoramento codirixida en ambas institucins en base s medidas do Lume-1.

Con todo, o Lume-1 non é o nanosatélite mis lonxevo da �鶹����. Dos catro satélites deseados por investigadores da institucin (Xatcobeo, Serpens, Humsat-D e Lume-1), anda queda en rbita o Humsat-D, que se lanzou en 2013. A pesar de que, pola antigüidade, a súa tecnoloxa ten un uso limitado en investigacin, estase empregando de cando en vez para labores formativos, aproveitando que segue en rbita e en relativo bo estado de saúde na maiora dos seus compoentes.

O quinto satélite da ‘constelacin’ da �鶹���� chegar previsiblemente en 2027, xa que o Grupo de Tecnoloxas Aeroespaciais est traballando, entre outros proxectos, no lanzamento dun novo satélite demostrador para o que estn a desenvolver unha carga útil de comunicacins lser de alta velocidade.

Un test para o sistema de comunicacins TOTEM 

O satélite Lume-1 supuxo un paso moi importante na traxectoria do Grupo de Tecnoloxas Aeroespaciais ao incorporar o innovador sistema de comunicacins TOTEM, que est baseado no paradigma denominado SDR (Software Defined Radio), ou radio definida por software, que permite actualizar completamente o sistema de comunicacins abordo durante a misin. A experiencia foi un éxito, xa que como destaca o catedrtico Fernando Aguado, “TOTEM funcionou sen problema durante toda a vida útil do satélite e, grazas s súas capacidades de reconfiguracin en rbita, puidemos realizar investigacins moito mis avanzadas das que se incluran para a primeira fase da misin”. En concreto, detalla, realizronse anlises de fontes de interferencias de radio arredor de todo o planeta, ensaios de comunicacins e adquisicin de datos de posicionamento de aeronaves, entre outros. Ademais, engade o responsable do grupo, “este desenvolvemento punteiro” foi transferido a Alén Space, spin-off da �鶹����, “que o comercializa en multitude de misins a nivel mundial”.

Proxecto FIRE-RS

Un dos obxectivos desta misin era testar a eficacia do satélite Lume-1 na loita contra os incendios forestais no marco do proxecto FIRE-RS, unha iniciativa froito da cooperacin entre as escolas de Enxeara de Telecomunicacin, Industrial, Informtica e Areonaútica e do Espazo, xunto co centro de investigacin atlanTTic (a través dos grupos de Tecnoloxas Aeroespaciais e Antenas, Radar e ��dz��ܲԾ�����������s Ópticas), o grupo CIMA, do Cintecx, o Laboratorio de Intelixencia Artificial Aplicada e dous socios europeos. 

As probas, que se realizaron en contornas controladas mediante lumes reais nas instalacins de Seganosa co apoio da Axega, permitiron “comprobar o perfecto funcionamento tanto da plataforma do satélite e da carga útil de comunicacins, como dos sensores en terra desenvolvidos para detectar lume”. Esta lia de investigacin tivo posteriormente continuidade no proxecto europeo FIRE-Poctep, do que formaban parte 12 socios espaois e portugueses, entre eles o grupo de Enxeara de Recursos Naturais e Medio Ambiente e o grupo de Tecnoloxas Aeroespaciais. As achegas da �鶹���� neste proxecto estiveron centradas tanto na anlise dos lumes forestais como na inclusin dun mdulo de axuda pilotaxe nocturna de drons para o control e extincin de incendios. 

O quinto satélite da �鶹����, para 2027

Actualmente, o grupo de Tecnoloxas Aeroespaciais est traballando en numerosos proxectos tanto nacionais como internacionais e coa Axencia Espacial Europea en diferentes reas de tecnoloxas aeroespaciais, como enxeara de sistemas, enxeara termo-mecnica, comunicacins por satélite, solucins a bordo de UAV e aplicacin de intelixencia artificial.

As, estn involucrados en iniciativas relacionadas coas cargas de pago en drons e en satélites, as como en proxectos de exploracin da Lúa. Exemplos desta última lia de traballo son o proxecto de Ampers para o desenvolvemento dun sistema de potencia hbrido para un rover lunar e o proxecto Antennas for Underground Communications, en cooperacin co grupo de Antenas, Radar e ��dz��ܲԾ�����������s Ópticas, para desear as futuras comunicacins en covas lunares. 

No que atinxe ao campo de comunicacins por satélite e aplicacin de tecnoloxas aeroespaciais, explica Aguado, “estase desenvolvendo unha carga útil de comunicacins lser de alta velocidade, con, eventualmente, capacidade de criptografa cuntica, que require as mesmo sistemas avanzados de apuntamento e control termo-mecnico baseados en algoritmos de intelixencia artificial”.  O grupo agarda ter finalizada a carga útil para ser embarcada nun prazo de dous anos e medio, “polo que actualmente estamos traballando para poder ter un novo lanzamento dun satélite demostrador no primeiro semestre de 2027”. Ademais, engaden, “estase valorando a posibilidade de inclur cargas de pago adicionais en colaboracin con outras institucins”.