�鶹����

A irrupcin da intelixencia artificial trae consigo inquedanzas e novos horizontes a partes iguais, pero si nalgo coinciden as e os expertos é en que esta tecnoloxa supor un antes e un despois para moitas profesins. Un dos eidos nos que a intelixencia artificial xa se est a aplicar é o da traducin e a interpretacin e, por iso, tanto as institucins públicas como o sector profesional teen o foco posto nas súas posibles consecuencias. Precisamente, este foi un dos temas que se debateron no Foro Translating Europe que se celebrou recentemente en Bruxelas. No encontro, o mis importante sobre a traducin a nivel mundial e organizado pola Comisin Europea, participaron os profesores da Facultade de Filoloxa e Traducin Luis Alonso Bacigalupe e Pablo Romero Fresco,

Nesta cita internacional abordronse temas como a xestin da calidade, o impacto das novas tecnoloxas ou a promocin das profesins lingüsticas, analizando tanto a evolucin do sector nos últimos dez anos como as proxeccin de futuro. En concreto, Alonso Bacigalupe, que interveu en lia, centrouse no uso da intelixencia artificial para a avaliacin da calidade do subtitulado en directo e fixo unha primeira presentacin do software que un equipo de investigadores da Facultade de Filoloxa e Traducin estn a crear con esta finalidade. Xunto con el, a Comisin Europea tamén convidou a este foro ao profesor Pablo Romero Fresco que, de xeito presencial, presentou os resultados do proxecto de investigacin . Financiado polo Ministerio de Ciencia e Innovacin, Convocatoria 2020 - «Proyectos de I+D+i» Retos B, o proxecto botou a andar en setembro de 2021 e rematar en setembro de 2024, liderado pola �鶹���� e coa Universidade do Pas Vasco, Universitat Jaume I, University of Rio Grande Texas e TVE como socios. Durante os dous primeiros anos de traballo realizaron a maior anlise comparativa a nivel mundial da calidade de subtitulado en directo realizado por humanos fronte ao totalmente automtico para espaol, galego, cataln, éuscaro e inglés.

A importancia da subtitulacin en directo nun mundo cada vez mis audiovisual

Os investigadores explican que “ao tempo que aumenta o volume da producin audiovisual en todo o mundo, aumenta tamén o número de persoas con dificultades para comprender un texto oral, especialmente en occidente, como consecuencia do rpido proceso de envellecemento da poboacin e da inmigracin”. A subtitulacin ofrece unha alternativa comunicativa para todos estes colectivos, pero o reto xurde cando se trata de eventos ou programas en directo que non permiten realizar unha subtitulacin previa. Este é o espazo que ocupa a subtitulacin en directo, que ofrece aos usuarios unha transcricin en tempo real das palabras e sons dun evento, conferencia, retransmisin ou mesmo de informacins de servizo público, por exemplo, nun aeroporto. O que se propuxeron os investigadores do grupo GALMA é analizar a calidade dos subttulos producidos en directo por profesionais fronte aos producidos de xeito automtico e centrronse en retransmicins e acontecementos nas catro linguas oficiais do estado: cataln, éuscaro, galego e espaol e tamén en inglés nos Estados Unidos. A finalidade é poder emitir recomendacins que poidan mellorar a accesibilidade de programas e eventos de para millns de espectadores diarios. A anlise, explica Romero Fresco, realizouse empregando o sistema NER, “un modelo de avaliacin da calidade de subttulos” que el mesmo deseou e que xa se ten convertido “no xeito estndar de analizar a calidade dos subttulos en todo o mundo, includas canles de TV, plataformas, empresas e gobernos, as como a lexislacin de pases como Canad”.

A nivel rexional centrronse en avaliar a precisin do recoecemento de voz en galego, vasco e cataln, as como a súa potencial aplicacin ao subtitulado en directo. A nivel nacional compararon a calidade dos subttulos en directo producidos mediante refalado por TVE, Antena3, Cuatro, Telecinco e La Sexta cos subttulos automticos que emprega TVE. Finalmente, dende unha perspectiva internacional realizaron a primeira anlise a grande escala da calidade dos subttulos en directo nos Estados Unidos baseado no modelo NER para comparalo cos resultados obtidos en Espaa.

Automatizacin si, sempre e cando se respecte a accesibilidade

Cos resultados obtidos ata agora, o equipo puido constatar un cambio bastante importante respecto da evolucin da calidade do subtitulado automtico. Ata finais do 2022, explica Romero, a diferencia “era bastante clara” a favor da subtitulacin realizada polos humanos. Pero dende entn, engade, “xurdiron aplicacins de última xeracin de intelixencia artificial que empezan a acadar resultados moi bos, mis hai un detalle importante: as mquinas transcriben todas as palabras, de xeito que os subttulos son literais e moitas veces demasiado rpidos e difciles de ler. Isto fai que a xente que le rpido non tea problema, mais hai xente que est excluda: persoas maiores, inmigrantes, xordos que teen lingua de sinais como primeira lingua, etc”. É por isto que os docentes implicados neste proxecto poen o foco precisamente en non deixar a ninguén atrs, “o noso obxectivo como formadores e o dos nosos estudantes como futuros profesionais é asegurarse de que a automatizacin non se leva a cabo en detrimento da accesibilidade para os que de verdade a precisan”.��

Con todo, o docente recalca que as novas tecnoloxas como a intelixencia artificial, ben xestionadas, poden ser un aliado mis ca unha ameaza para a profesin de tradutor e intérprete, sempre e cando “teamos en conta a dimensin persoal e humana da accesibilidade”. A IA, engade, “danos unha posibilidade de accesibilidade en masa para certos eidos, como o subtitulado en directo, mais se non o acompaamos da parte humana e persoal, crearemos tanta exclusin como inclusin. Por iso estamos a traballar na Access Intimacy (tamén con siglas AI), é dicir, a outra AI, a que coida e traballa a idea de accesibilidade como forma de conexin entre persoas”, conclúe.
��