�鶹����

Medir as diferencias entre a oscilacin de neutrinos, partculas cuxa masa é cando menos un milln de veces inferior do electrn, e antineutrinos, as súas réplicas de antimateria, para contribur ao avance do coecemento do universo. Este é o obxectivo do experimento DUNE (Deep Underground Neutrino Experiment, polas súas siglas en inglés), o proxecto internacional mis ambicioso e avanzado ata a data para o estudo dos neutrinos. Con miles de cientficos de ducias de pases implicados, a �鶹���� sumarase agora a este experimento a través dun equipo de investigadores do Centro de ���Ա�����پ����������� en Tecnoloxas, Enerxa e Procesos Industriais (Cintecx).

Esta participacin enmrcase dentro dun acordo asinado recentemente entre o Ministerio de Ciencia, Innovacin e Universidades (MICIU) e Fermilab, o Laboratorio Nacional de Aceleradores Fermi do Departamento de Enerxa do Goberno dos Estados Unidos. O obxectivo deste memorando de entendemento (MoU) é impulsar a participacin das institucins espaolas no experimento DUNE e colaborar na construcin dos detectores, situando Espaa ao nivel das grandes contribucins internacionais en fsica de neutrinos.

A colaboracin estenderase durante os prximos 15 anos e participan, representando �鶹����, os investigadores de Cintecx Enrique Casarejos, como membro do Institutional Board de DUNE, e Joaqun Collazo e Jacobo Baldonedo, a través de dous proxectos nacionais dos que son IPs.

1400 cientficos de mis de 240

DUNE é unha colaboracin internacional formada por 1400 membros de mis de 240 institucins de 39 pases, entre outros, Espaa, Francia, Italia, Reino Unido, Suiza, Brasil, Colombia, Canad, Estados Unidos, India, Xapn, ademais da Organizacin Europea para la ���Ա�����پ����������� Nuclear (CERN). Espaa representa o 4% da colaboracin e participa en DUNE desde os seus inicios en 2015 a través de seis grupos de investigacin o Centro de Investigaciones Energéticas, Medioambientales y Tecnolgicas (CIEMAT), o Instituto de Fsica Corpuscular (CSIC-UV), o Instituto de Fsica Terica (CSIC-UAM), o Instituto Galego de Fsica de Altas Enerxas (IGFAE-USC), a Universidad de Granada e a �鶹����.

Actualmente este é o proxecto internacional mis punteiro para o estudo das propiedades dos neutrinos. A finalidade é medir as diferencias entre a oscilacin de neutrinos e antineutrinos, o que podera axudar a explicar a preponderancia da materia fronte antimateria e avanzar as no coecemento sobre o universo. Ademais, esta investigacin tamén buscar detectar neutrinos xerados no colapso dunha estrela ou procedentes do sol. O experimento desenvolverase entre a infraestrutura LBNF (Long-Baseline Neutrino Facility), que se atopa en construccin en Illinois (EEUU), e a Instalacin Subterrnea de ���Ա�����پ����������� Sanford (SURF), situada a 1500 m de profundidad en Dakota del Sur (EEUU). Ademais, no marco do proxecto tamén se est a traballar con varios prototipos de DUNE no laboratorio europeo de fsica de partculas no CERN. A idea é crear e impulsar neutrinos e antineutrinos dende o laboratorio de Illinois e detectalos cando cheguen SURF, a 1300 km de distancia. Un detector prximo ao punto de producin caracterizar os neutrinos no seu punto de partida e outro situado no SURF captaraos para estudar os cambios nas súas propiedades.

Participacin da �鶹����

A participacin espaola en DUNE céntrase no desenvolvemento e producin de tecnoloxas avanzadas, como o sistema de deteccin de luz e de monitorizacin de temperaturas, tanto para os prototipos do CERN como para os grandes detectores de argn lquido na Instalacin Subterrnea de ���Ա�����پ����������� Sanford (SURF). Ademais, Espaa contribúe preparacin do programa de fsica e s ferramentas de simulacin e anlise de datos do experimento.

En concreto, dende a �鶹����, os investigadores de Cintecx realizarn simulacins de dinmica de fludos computacional (CFD–Computational Fluid Dynamics en inglés), empregando métodos numéricos e algoritmos para resolver e analizar problemas sobre o fluxo de fludos, das condicins de estabilidade de fase e transporte de moléculas contaminantes na cmara de argn lquido a alta presin. A contribucin da �鶹���� tamén estar presente no Comité Institucional de DUNE, do que é membro o coordinador do grupo Deseo e Simulacin Numérica en Enxeara Mecnica (DSN), adscrito a Cintecx, Enrique Casarejos.

Construndo e montando sistemas de I+D dende 2005

A ampla experiencia no desenvolvemento e integracin de detectores de partculas en instalacins internacionais de fsica dos investigadores de Cintecx integrarase agora nas actividades da colaboracin internacional do experimento DUNE. Segundo explica o coordinador do grupo DSN, Enrique Casarejos, “dende 2005, os investigadores da �鶹���� levan deseando, construndo e montando sistemas mecnicos en programas de I+D financiados en convocatorias competitivas. Un dos exemplos da nosa experiencia no desenvolvemento e integracin de detectores de partculas en instalacins internacionais é a do GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung en Darmstadt, Alemaa”, un laboratorio punteiro que empregan investigadores de todo o mundo para realizar experimentos e obter novos coecementos sobre a estrutura da materia e o desenvolvemento do universo.��

A través de dous proxectos do Plan Nacional liderados polos investigadores Joaqun Collazo e Jacobo Baldonedo do grupo DSN de Cintecx, cunha financiacin que supera o 1,5 millns de euros, estes investigadores consolidan a contribucin da �鶹���� ao avance do experimento DUNE, realizando simulacins CFD das condicins de estabilidade de fase e transporte de moléculas contaminantes na cmara de argn lquido a alta presin.
��