�鶹����

Os aditivos qumicos son substancias que se agregan intencionalmente durante a fabricacin de plsticos para mellorar algunhas das súas propiedades, como a resistencia calor, a flexibilidade, a durabilidade ou a transparencia. A diferencia dos polmeros virxes, que maioritariamente son inocuos, os aditivos qumicos poden causar toxicidade no material plstico final. Dado que entre o 61% e o 87% do lixo mario son plsticos, cmpre avaliar o impacto ambiental que estes aditivos teen nas contornas acuticas. Para obter informacin ao respecto, hai un ano púxose en marcha o proxecto Sapin, 'Safe additives for the plastic industry', desenvolvido de xeito conxunto entre a Universidade da Corua, que é a entidade coordinadora, e a �鶹����.��

Á fronte do proxecto est a profesora da UDC Soledad Muniategui, do grupo de Qumica Ambiental, mentres que na �鶹���� o investigador principal é o catedrtico Ricardo Beiras, do grupo Ecocost (Ecoloxa Costeira) do Centro de ���Ա�����پ����������� Maria da �鶹����, CIM-�鶹����. Beiras explica que Sapin xurde como continuacin doutro proxecto desta mesma convocatoria, denominado Arpa-Acua (Alternativas Ambientalmente Respetuosas para Polimeros y sus Aditivos Qumicos en Medio Acutico) co obxectivo de contribur reducin do impacto do lixo nos ecosistemas marios, apoiando o obxectivo principal da Directiva de Estratexias Marias, que é lograr o bo estado ambiental das augas.

Os investigadores detallan que os produtos qumicos actualmente empregados como aditivos na fabricacin de biopolmeros e pneumticos, e ocasionalmente presentados como substitutos de aditivos perigosos (como polibromados, bisfenol-A ou ortoftalatos de baixo PM), causan disrupcin endcrina, entre outros efectos, en organismos acuticos. Por este motivo, a European Chemicals Agency’s (ECHA) as como outros reguladores esixen investigacin prenormativa para o correcto rexistro e autorizacin de produtos qumicos na UE. É neste contexto no que se sitúa Sapin, que busca contribur a un mellor coecemento cientfico-técnico e achegar esa evidencia cientfica prenormativa slida na que basear as iniciativas lexislativas da UE sobre fabricacin de plsticos e xestin dos seus residuos, (The European Green Deal, Estrategia de Plsticos, Directiva SUP EU 2019/904).

O traballo estenderase ata agosto de 2026, co financiamento do Ministerio de Ciencia e Innovacin, a Agencia Estatal de ���Ա�����پ����������� e co cofinanciado pola Unin Europea, cun orzamento total de 163.750 euros.

Na procura de alternativas ambientalmente mis seguras

O obxectivo do equipo cientfico é que “os resultados do proxecto poidan promover a substitucin progresiva de aditivos que por si mesmos ou os seus produtos de degradacin provocan efectos nocivos, por alternativas ambientalmente mis seguras”. En concreto, destacan que o feito de poder contar cunha base de datos de acceso aberto de aditivos de plsticos dinamizar a comparacin e a estandarizacin de métodos para testar o impacto destes aditivos empregados comercialmente, identificando substancias con mecanismos de accin similares que poderan representar un maior risco no medio mario.��

Ademais, os investigadores engaden que existe un factor que agrava o problema, xa que “a composicin de aditivos en obxectos de plstico non se revela ao consumidor e a súa presencia potencial actualmente est limitando a reciclaxe a tipoloxas únicas (como botellas PET) e impedindo a reciclaxe como unha alternativa de fin de vida adecuada para un espectro moito maior de residuos, en lia, coas polticas actuais da UE.

Ferramentas de avaliacin para ourizo de mar e peixio cabeza de ovella

O equipo da �鶹���� neste proxecto est formando, ademais de polo catedrtico Ricardo Beiras, por outro persoal do grupo Ecocost como Óscar Nieto (Qumica Analtica), Alexandre Martnez Schönemann (Ecotox), e Sara Lpez Ibez (Ecotox, Ecotoxicoloxa e Contaminacin Maria), as como Begoa Espia e Carla Sofa Leite Azavedo, como investigadoras externas do Instituto Ibérico de Nanotecnoloxa, avaliando a potencial formacin de nanopartculas por parte de algúns polmeros.

A parte do proxecto que desenvolven os cientficos da �鶹���� céntrase nos aspectos de toxicoloxa ambiental, poendo o foco en dous modelos marios para os que Ecotox desenvolveu ferramentas de avaliacin. Por unha banda, un test de embrin de ourizo de mar, que cubre os efectos a curto prazo dos txicos convencionais e, por outra, un test de disrupcin endcrina con larvas de Cyprinodon variegatus, baseado na expresin diferencial de xenes que responden a estrxenos sintéticos e outros xenobiticos. “Estas ferramentas de avaliacin rpidas e rendibles permiten industria a eleccin de alternativas seguras para os aditivos funcionais e, ao tempo, proporcionan aos reguladores métodos sensibles para a avaliacin a priori de risco ambiental”. Especificamente, Sapin proba tres tipos de materiais: aditivos actualmente utilizados na fabricacin de materiais poliméricos sospeitosos de disrupcin endcrina (MBT, TCEP, bisfenois, ortoftalatos); desgaste de pneumticos e bioplsticos.

O proxecto leva xa mis dun ano en funcionamento e, neste tempo, como avanza o catedrtico Ricardo Beiras, xa realizaron avances significativos. “Atopamos que os plsticos compostables, moi utilizados xa en bolsas de alimentacin finas tipo froitera, teen unha degradacin mecnica no mar moito mis rpida que as convencionais de polietileno, pero en contrapartida son lixeiramente mis txicas para o plancto”. Estes avances foron publicados na revista nun artigo no que se explica que avaliaron a degradacin das bolsas de plstico disponibles comercialmente, tanto as tradicionais como as compostables, en condicins marias a dúas escalas: acuarios (60 das) e mesocosmos de fluxo continuo ao aire libre (120 das).��

Para os autores, este tipo de estudos son de especial relevancia porque “facilitan a clasificacin de productos plsticos segundo a súa degradabilidade maria e permiten a seleccin dos que presentan o menor risco para a fauna maria”.
��