�鶹����

A súa explicacin creativa e orixinal sobre como “converter o lixo en xelatina” acaba de converter cientfica Vanesa Sanz na gaadora do concurso #HiloTesis. O fo, no que resume en 20 chos a súa tese de doutoramento, desenvolvida no grupo EQ-2 Biomasa e Desenvolvemento Sostible da �鶹���� e presentada a finais de 2022, foi seleccionado polo xurado como o mellor entre os 47 finalistas deste certame impulsado CRUE en colaboracin coa Rede de �پ����ܱ����������� e Cultura Cientfica (RedDivulga).

O reto era dar a coecer teses de doutoramento resumidas nun fo de Twitter, coas limitacins e posibilidades que ofrece a rede social e empregando unha linguaxe “sinxela, atractiva e accesible”. O foi seleccionado na fase local para representar �鶹���� na final, para a que se clasificaron outros 46 investigadores e investigadoras outras tantas universidades. Finalmente, entre todos eles, o xurado elixiu a súa explicacin sobre o aproveitamento de biocompostos como fo gaador.��

Sanz, que agora mesmo traballa como investigadora doutora júnior na Universitat de València, recibe este galardn “sorprendida” e tamén “contenta”, porque representa unha oportunidade para “amosar ao público o traballo realizado na mia tese durante tres anos e facelo nunha plataforma como Twitter, visitada por moitsima xente”.��

Un proceso complexo explicada para un público xeral

Con numerosas imaxes, gifs e vdeos, Vanesa Sanz resume en 20 chos unha tese que se centra na utilizacin de materias primas infravaloradas para obter produtos de alto valor engadido de forma sostible, ou como ela mesma explica no fo: “converter lixo en xelatina”. En concreto, a súa investigacin, dirixida por Mara Dolores Torres e Herminia Domnguez, baséase na extraccin de compostos de alto valor engadido a partir de diversas materias agroindustriais, como restos de poda do té (Camelia sinensis), lúpulo prensado seco (Humulus lupulus) empregado na fabricacin de cervexa, descartes de follas da planta Aristotelia chilensis, mis coecida en América do Sur como “maqui”, e algas vermellas. Todas estas materias primas considéranse, apunta a investigadora, “de baixo valor econmico pero cun alto potencial que anda non ten sido aproveitado na súa totalidade, sendo elixidas pola súa asequibilidade, abundancia, dispoibilidade e inocuidade, incluso aquelas procedentes de subprodutos industriais”.

No fo gaador trata de explicar este complexo proceso a un público xeral e relata como, despois de pasar “medio doutoramento” mesturando residuos vexetais con auga, conseguiu obter extractos ricos en compostos antioxidantes a través de innovadoras tecnoloxas verdes que permiten reducir custos enerxéticos, acurtar tempos e prescindir de disolventes txicos ou contaminantes. Ademais, tamén fai fincapé nas tres ideas que definen a súa tese: “sostibilidade”, no que se refire a darlle unha nova vida aos residuos; “desenvolvemento”, coa creacin de posibles aplicacins comerciais; e “impacto social”, mellorando a calidade de vida e saúde das persoas. ��

O reto: resumir a investigacin en 20 chos e facelo nunha linguaxe accesible

Sobre o proceso de elaboracin do fo, que implicou unha mestura de capacidade de sntese, creatividade e comunicacin, Sanz destaca que o mis complicado non foi resumir 400 pxinas de tese en 20 chos, senn “evitar tecnicismos, aos que estou moi acostumada e adaptarme a unha linguaxe que calquera persoa poida entender de forma sinxela”. Recoece que se divertiu “moitsimo interpretando o papel, poéndome do outro lado, o do espectador, e facendo gravacins e creando o material para o fo de Twitter”. ��De feito, un dos puntos fortes da súa candidatura, segundo destacaba o xurado da �鶹���� que a seleccionou como finalista, é que “engancha dende o principio” e que emprega un “abundante, variado e creativo” número de recursos “que enriquecen unha narracin” que definen como “xil e fluda, pero tamén rigorosa”. ��

387 fos e tres premios

En total, no certame rexistrronse 387 fos nos que se daban a coecer teses de recentes ou futuros doutores e doutoras das universidades participantes. Á final chegaron 47 e entre eles o xurado escolleu os tres gaadores. “A decisin foi extremadamente difcil, pois o nivel dos fos foi espectacular”, recoecan, motivo polo que apostaron por facer catro mencins especiais, que se suman aos tres premiados. Xunto con Sanz, a segunda clasificada foi Tamara Esquivel, da Universidad Autnoma de Madrid, cun fo no que explica os motivos polo que unha biloga realiza unha tese no eido da educacin e o terceiro premiado foi José Javier Paulet, da Universidad de Castilla La Mancha, que analiza a aplicacin da computacin cuntica en diferentes problemas de busca. Cada un deles ter un premio de 1000 euros grazas Fundacin Ignacio Larramendi.

A importancia da divulgacin��

Con iniciativas como #HiloTesis o que se busca é incentivar a proxeccin social da ciencia e a divulgacin do coecemento. Neste sentido, Vanesa Sanz considera que por parte das e dos investigadores deberase “facer un esforzo maior por divulgar o noso traballo dentro do laboratorio”, porque como explica, “é tpico escoitar entre expertos que non paga a pena dedicarlle tempo se ninguén nos vai escoitar, pero iso non é certo”, recalca. “Estamos moi equivocados, porque cando lles conto aos meus amigos, familiares e coecidos sobre o que fago da a da no meu traballo, encntalles, quédanse fascinados e queren saber mis”. ��

Para avanzar neste campo da divulgacin, a cientfica cree necesario actualizar e mellorar o dominio que o persoal investigador ten das redes sociais e plataformas de difusin, “xa que son ferramentas súper potentes para lanzar as nosas mensaxes. Enfrascmonos en aprender a utilizar mquinas complexas, en sacar frmulas matemticas quilométricas e a parte de facer chegar a mensaxe sociedade pérdese polo camio”, conclúe.
��