�鶹����

O investigador do Departamento de Historia, Arte e Xeografa da �鶹���� Luis Velasco desenvolver nos prximos meses un estudo centrado, recoece, nun “aspecto pouco coecido da historia contempornea”, o papel xogado polas peregrinacins organizadas polas Forzas Armadas a Santiago de Compostela ao longo do século XX. Este traballo do profesor da Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte foi un dos tres traballos seleccionados na VIII Convocatoria de Axudas ���Ա�����پ����������� sobre o Camio de Santiago e as Peregrinacins da Universidade de Santiago de Compostela (USC). “O proxecto pretende identificar, catalogar e interpretar estas peregrinacins desde unha perspectiva histrica, simblica e poltica, estudando o seu papel como ferramenta de cohesin e como instrumento de proxeccin internacional”, salienta o investigador.

Baixo o ttulo de Marchando a Santiago: as peregrinacins militares a Compostela no século XX. Relixin, identidade nacional e proxeccin exterior nos exércitos espaois, o proxecto permitir “iluminar unha dimensin pouco explorada da historia das peregrinacins compostels”, conectando “identidade, relixin, poltica e cultura militar desde unha ptica internacional”. As peregrinacins a Compostela das Forzas Armadas, lembra Velasco, poden atoparse “desde a existencia de continxentes permanentes de soldados” e supuxeron “unha das actividades extraordinarias mis interesantes que se fixeron ao logo da vixencia do servizo militar obrigatorio” en Espaa. De feito, durante o franquismo “formaron parte dos programas de formacin” do servizo militar, vez que foron empregadas pola ditadura co obxectivo de “establecer lazos” no contexto internacional. 

A ditadura franquista e a transicin democrtica sern nese senso os dous perodos nos que por principalmente o foco esta investigacin, unha das tres seleccionadas nunha convocatoria de axudas impulsada pola Ctedra de Camio de Santiago e das Peregrinacins, promovida pola USC en colaboracin con Turismo de Galicia. Cunha dotacin econmica de 4000 euros, Velasco destaca como a concesin desta axuda “reforza” a presenza da �鶹���� “nas lias de investigacin mis innovadoras sobre o Camio de Santiago”. 

Formacin moral

“Podemos atopar este tipo de peregrinacins a Santiago de Compostela desde a existencia de continxentes permanentes de soldados”, sinala Velasco, que apunta que “relacin entre as Forzas Armadas e o espazo relixioso é algo común” e un “fenmeno bastante global”, ao que no caso espaol súmase “o papel do apstolo como patrn de Espaa” e das unidades de Cabalera. A isto éngdese ademais que, con independencia de que o Camio fose realizado tamén por oficiais, estas peregrinacins inseranse nos programas formativos do servizo militar obrigatorio, o que, apunta, amosa que desde as Forzas Armadas entendan que “cumpran cos obxectivos de formacin moral” do servizo militar. “Isto é algo importante”, recoece o investigador, xa que amosara que “en contra do criterio habitual”, o servizo militar obrigatorio en Espaa, “especialmente antes da Constitucin de 1978, estaba mis centrado en acadar obxectivos identitarios de carcter catlico que nacional”.

"Identidade catlica" e relacins internacionais

“Ao longo do franquismo, houbo unha reivindicacin das peregrinacins a Santiago de Compostela, especialmente desde finais da década de 1940”, explica Velasco que afondar no papel que xogaron na proxeccin exterior da ditadura. “No marco da revisin das relacins internacionais de Espaa, a busca de sinerxas arredor da identidade catlica resultar importante”, salienta este docente, que lembra que neste perodo o pas atopbase “illado internacionalmente, cos seus exércitos anda contaminados pola súa relacin co Eixe”. E nese contexto, destaca, esa identidade catlica ser empregada “para establecer lazos” de cara a “progresiva normalizacin” da ditadura no contexto internacional, “no seo da dinmica do anticomunismo na Europa Occidental”. 

Esta situacin vir acompaada súa vez dun “discurso sobre o papel do Camio de Santiago como creador de conciencia e identidade europea”, ao tempo que a ruta xacobea pasara a ter tamén “unha dimensin importante dentro das estratexias tursticas do pas”, tras a chegada de Manuel Fraga ao Ministerio de Turismo do réxime. 

Finalmente, a investigacin abordar tamén como estas peregrinacins foron transformndose a partir da Transicin, tras a que “a mutacin foi importante”, recoece Velasco, posto que se ben “o culto xacobeo seguiu permanecendo nos cuarteis”, fxoo “moitas veces xa como algo mis cultural que efectivamente dogmtico”.

Anlise e divulgacin

Entre os traballos previstos destaca o estudo do Apostolado Militar Castrense, un servizo de “asistencia espiritual para os membros das Fozas Armadas que foi pouco estudado e que nalgúns momentos do franquismo tivo sobre as súas costas toda a educacin ‘moral e poltica’ dos soldados” que realizaban o servizo militar. Nese senso, o proxecto contempla a anlise da documentacin deste organismo, as como de fontes documentais orais e a comparacin das peregrinacins a Compostela con outras peregrinacins militares a santuarios como Ftima e Lourdes.

Por outra banda, xunto coa presentacin dos seus resultados en congresos especializados e revistas cientficas, o proxecto abrangue tamén a elaboracin dun documento divulgativo, en galego e casteln, dirixido a entidades culturais e educativas.