�鶹����

Construr unha “base terica que nos axude a entender a complexa disciplina da performance”. Con esa idea,  explica o profesor da Facultade de Belas Artes Carlos Tejo, naceu en 2016 o congreso internacional , o único foro académico centrado no estudo da arte de accin que se desenvolve en Espaa, que este venres inauguraba a súa sétima edicin na Vicerreitora do campus de Pontevedra. Entre esta xornada e o domingo, unha vintena de investigadores e investigadoras de cinco pases participan nun congreso que combina a presentacin de preto dunha vintena de comunicacins, con conferencias plenarias e o desenvolvemento de performances como a que levou a cabo o grupo Ennui, integrado por estudantes da Facultade de Belas Artes, a carn das runas de Santo Domingo. 

Organizado polo grupo de investigacin PE4 Imaxe e Contextos, coa colaboracin da Vicerreitora do campus e o Centro Galego de Arte Contempornea (CGAC), esta VII International Performance Art Conference abriuse coa presentacin do libro de actas da anterior edicin e a primeira das súas seis mesas de comunicacins. Dirixido por Tejo e a investigadora e comisaria Marta Pol, o congreso agrupa diferentes eixos temticos, como son “o comisariado da arte de accin, as súas interseccins a nivel disciplinar con outras técnicas, a reflexin crtica, a accin e a poltica...”, explicou Tejo no acto inaugural. “Parecanos interesante poder diferenciar reas de interese, porque se algo ten a prctica da performance é a súa indefinicin e cando te enfrontas súa investigacin é moi complicado asumir ese reto”, salientou o codirector do congreso.

Coa participacin de investigadores e investigadoras dunha decena de universidades espaolas, as como de México, Francia, Portugal e Reino Unido, Fugas e Interferencias constitúe un “punto de encontro para a transmisin do coecemento e evolucin desta disciplina”, vez que busca “ser un elemento pedagxico e de activismo cultural, abordando elementos polticos e de xénero”, como salientou o director de rea adxunto Vicerreitora, Luis Torres, no seu acto inaugural. Tras este, Pol encargouse de presentar a publicacin que reúne as comunicacins e conferencias da edicin de 2021 e que contribúen, como sinalou, “ao corpo terico e de pensamento que imos acumulando e construndo”.

Teora e prctica para dignificar a arte de accin

A pesar de que “a performance no estado espaol ten unha traxectoria bastante irregular”, como apuntou Tejo, no momento actual “empeza a ser unha disciplina artstica mis popular, cun pouco mis de visibilidade nos centros de arte”. Mais isto levouno tamén a incidir en que se trata dunha disciplina “que sempre correu o risco de trivializarse”, xa que “é unha prctica que en moitas ocasins se presenta como un acto festivo, o que creo que non é o camio”. De a que, alén de contribur a xerar ese corpo terico, outro dos obxectivos de Fugas e Interferencias sexa “dignificar a propia prctica da performance”, subliou Tejo. 

Con esa idea, o congreso combina a presentacin de investigacins con “pequenas mostras de performance”, como a que nesta xornada levaron a cabo os estudantes e egresados da Facultade de Belas Artes que integran o grupo Ennui. Blanca Castro, Daniel Calvar, Xoel Lpez, Marina Aradas, Andrea Mosquera e Antn Iglesias desenvolveron, xunto s runas de Santo Domingo, unha accin que tia como elemento central unha corda, na que foron anondose progresivamente ata rematar completamente atados. A corda, explican, constitua nese senso un “smbolo das relacins persoais e de como estas podan dar lugar a un momento de atadura ou de parlise completa”.

Xa pola tarde, o congreso trasldase o CGAC, onde ter lugar a performance (el)ARTE es ARTE da catedrtica da Facultade de Belas Artes Yolanda Herranz e unha conferencia da crtica e comisaria Pilar Parcerisas, centrada no artista alemn Joseph Bueys. Na xornada do sbado, contar coa participacin como conferenciante do produtor cultural e historiador da arte Óscar Abril Ascaso e continuarn desenvolvéndose ata o domingo as mesas de presentacin de traballos, que afondan en cuestins como a historiografa da arte de accin, as súas posibilidades como elemento pedagxico, as súas interrelacins coas artes escénicas experimentais ou o seu uso no activismo cultural, poltico e de xénero.  

De América central ao "movemento mnimo"

As posibles interaccins entre a arte de accin e o contexto poltico era o ttulo da mesa na ma deste venres abriu tres das de reflexins en torno a performance. Da man do investigador da Universidad Autnoma de México Pancho Lpez, a mesa arrancou cun achegamento aos "invisibilizados" movementos centrados na arte de accin en América central, resultado da investigacin que levou a cabo en sete pases e que deu como resultado a primeira publicacin que afonda no traballo "mis de cen artistas da rexin", Centroamérica en accin, un libro editado polo Museo de Arte e Deseo Contemporneo de Costa Rica. 

Investigadora da Universidad de Castilla-La Mancha, Irene Mahugo presentou a continuacin o seu estudo do que define como “revolucin horizontal”, o uso do movemento corporal, a través “dun xesto mnimo”, para levar accin e ao “espazo escénico” a falta de movemento dun “corpo que apenas pode moverse porque est padecendo dor ou por algún tipo de enfermidade”. A mesa completouse coa intervencin que Eléonore Ozanne, da Universidade do Pas Vasco (UPV-EHU) centrou na súa lia de investigacin en torno “a unha temtica que aqu en Galicia se traballa moito, que é o camiar como prctica artstica”. Partindo do seu propio traballo, a investigadora detectou a ausencia de “referentes mulleres” neste mbito, o que levouna a indagar respecto de se isto pode deberse “ que a historia da arte non evidencia que hai mulleres” traballando neste eido ou se ben “é que as nosas rúas non permiten” que as artistas poidan desenvolver este tipo de accins.