�鶹����

En marzo deste ano, a Facultade de Educacin e Traballo Social do campus de Ourense organizou as xornadas O AVE pedagxico: 100 anos que chegou a Ourense. Nelas, o alumnado do centro achegouse a dous fitos que hai cen anos marcaron unha “revolucin pedagxica”: o Plan pedagxico para a galeguizacin das escolas de Vicente Risco, que tia como obxectivo crear unha gua docente que permitise galeguizar e modernizar o modelo escolar de principios do século XX, e a Ligue Internationale pour L'Éducation Nouvelle. Froito daquelas xornadas, a Fundacin Vicente Risco decidiu, co apoio da ���𳦰���ٲ����� Xeral de Poltica Lingüstica da Xunta, editar unha edicin facsimilar dese plan pedagxico, publicacin que foi  presentada este luns no campus de Ourense.

A edicin conmemorativa inclúe os textos publicados en 1921 nos números 6 e 7 da revista ����, fundada entre outros por Vicente Risco apenas un ano antes, e a versin posterior do plan pedagxico publicada en 1934 polo ourensn no ideario A Nosa Terra, as como a súa transcricin ao galego actual, realizada pola profesora da Facultade de Educacin e Traballo Social Isabel Mocio. A publicacin complétase cun estudo introdutorio a cargo de Xosé Fernndez, inspector de educacin que ten realizado a súa tese de doutoramento sobre a pedagoxa de Vicente Risco. “Fixemos unha actualizacin lingüstica do documento sobre todo para aproximalo aos futuros docentes, para que non vexan nese texto dos anos 20 do pasado século unha distancia temporal a nivel de compresin da lingua”, sinalou Isabel Mocio.

Cen anos despois

Celia Pereira, presidenta da Fundacin Vicente Risco, lembrou que este plan “foi un encargo que se lle fixo a Risco na asemblea das Irmandades da Fala que se celebrou en Vigo en 1921 e foi aprobado na asemblea de Monforte en 1922”. A pesar de que xa pasaron cen anos, dixo na súa intervencin, “moitas das cousas que estn nel para nada se teen conseguido, polo que nos pareceu acado facer esta publicacin especial, para dala a coecer ao público xeral e nomeadamente ao alumnado que se est formando nas facultades de Ciencias Educacin, que en breve ter a responsabilidade de formar s xeracins presentes e futuro”.

Na presentacin da obra, Xosé Manuel Cid, decano da Facultade de Educacin e Traballo Social, salientou a oportunidade desta edicin co gallo do centenario deste plan pedagxico que, indicou, pertence a unha xeracin “que foi unha adiantada aos seus tempos, reivindicando que o normal era que na escola se falase o idioma que se falaba fra dela, o galego”. Nesta edicin facsimilar, engadiu Isabel Mocio, “o que queriamos fundamentalmente era pr en valor unha publicacin de hai cen anos pero que anda ten moita actualidade, moitos dos obxectivos que marcaba ese plan estn anda sen cumprir”. A profesora da �鶹���� salientou igualmente como “dende unha lectura de hoxe e desde o contexto no que vivimos, reler o plan pedagxico de Risco é cuestionarnos ata que punto o noso sistema educativo anda adoece de moitsimos aspectos de conexin co contexto, en particular de conexin coa lingua, de conexin coa contorna”. De aplicarse hoxe no sistema educativo o plan pedagxico de Risco, recalcou recollendo as palabras de Xosé Fernndez na publicacin, “sera revolucionario e é triste ter que dicilo cen anos despois”.

Por último, Xosé Fernndez lembrou como neste plan, pioneiro no seu eido, “recllense ideas de renovacin e innovacin daquela escola, trataba de adaptar unha escola que estaba traballando con metodoloxas tradicionais, desfasadas da realidade, a unha pedagoxa digamos que moderna, a como se estaba traballando xa a nivel europeo e noutras escolas adiantadas de América”. Tratbase, apuntou, de adaptar a escola s caractersticas dos nenos, s súas caractersticas psicolxicas, pero tamén s caractersticas sociolxicas, realidade do contexto de Galicia, onde entn primaba unha escola rural. O plan, indicou  o relator, contia unha reivindicacin da lingua galega nun momento no que s se ensinaba en casteln, “o que xeraba problemas de comunicacin importantes”. Neste senso, recalcou que entn, como hoxe, “o patrimonio mis importante que ten un pobo é a súa lingua”.