�鶹����

O despoboamento e o envellecemento constitúen “factores estruturais que incrementan a vulnerabilidade territorial fronte a incendios de gran magnitude”. Esta é a principal conclusin dun estudo promovido polo Eixo Atlntico e realizado polo profesor da Escola de Enxeara Forestal Juan Picos, presentado este martes na Deputacin de Lugo. O investigador da �鶹���� analizou a influencia da perda de poboacin e do envellecemento das e dos habitantes de preto de 5000 entidades locais de Espaa, Portugal e Francia que sufriron algún lume forestal ao longo da última década. A súa anlise permitiu constatar que a perda de poboacin est “fortemente correlacionada” coa incidencia dos incendios de mis de 500 hectreas. Do mesmo xeito, o envellecemento poboacional asciase tamén a unha “maior vulnerabilidade” a sufrir grandes lumes, nomeadamente nos casos de Espaa e Portugal.

Impulsado polo Eixo Atlntico e elaborado no marco do programa europeo Sudoe, o informe presentouse este martes no Pazo de San Marcos da Deputacin de Lugo. Nesta presentacin, participaron a presidenta da institucin provincial, Carmela Lpez, e o secretario xeral do Eixo Atlntico, Xon Vzquez Mao, xunto co autor do estudo e subdirector da EE Forestal.

O obxectivo deste traballo é avaliar, a través de diferentes indicadores, “ata que punto factores como a perda de poboacin, a densidade demogrfica ou o envellecemento poden influr na aparicin e extensin dos incendios”. A anlise parte dos incendios rexistrados polo European Forest Fire Information System entre 2016 e o primeiro cuadrimestre deste ano, as como dos datos demogrficos recollidos por Eurostat por “unidade administrativa local” destes tres pases, correspondéndose no caso de Espaa cos municipios, no de Portugal coas freguesas e en Francia coas communes. Nomeadamente, o estudo abrangue un total de 4.974 unidades municipais que se viron afectadas por algún lume ao longo desta década, analizando aspectos como a porcentaxe de superficie queimada, a densidade e a perda de poboacin, as como a porcentaxe da poboacin maior de 65 anos destes municipios. 

Envellecemento e perda de poboacin

Esta anlise permitiu constatar, por unha banda, que “unha gran parte das unidades administrativas afectadas por incendios” neste perodo “concéntranse en municipios que perderon poboacin”. Isto, recolle o informe, “é especialmente significativo en amplas zonas do interior da pennsula ibérica, como o norte e o centro de Portugal, o interior de Galicia e a cornixa cantbrica”, as como oeste de Castela-Len. Nese senso, apunta Picos, esta perda de habitantes amosa unha maior relacin coa aparicin de grandes lumes que a propia densidade poboacional das reas analizadas, xa que estes tamén se rexistraron, en menor medida, “en reas que gaaron poboacin”. Neste punto, o investigador de relevo que, se ben o “despoboamento non explica os incendios, si est relacionado cun aspecto que si os explica”, como é o aumento do combustible forestal froito da “desvinculacin coa xestin do territorio”, que dse tamén en “reas periurbanas” que gaaron poboacin nesta década, pero nas que diminuron as actividades agrcolas ou gandeiras.

A importancia da xestin do territorio conéctase súa vez con outro dos factores destacados neste estudo, como é o envellecemento, cuxa correlacin coa incidencia dos lumes forestais é “incluso mis potente” que a da perda de poboacin en determinadas zonas do interior de Portugal e Espaa. A anlise realizada amosa que os municipios afectados polo despoboamento e cunha maior proporcin de maiores de 65 anos rexistraron tamén “unha maior porcentaxe de superficie queimada” neste perodo. Ao mesmo tempo, onsttase tamén a influencia tanto do despoboamento e do “abandono rural”, como do envellecemento na incidencia de grandes incendios, o que leva a Picos a subliar que “entender as variables demogrficas do territorio tamén axuda a establecer polticas” de prevencin.

Os grandes lumes non estn ligados s zonas que arden mis veces

Esta anlise amosa tamén que os grandes incendios “non estn directamente relacionados" co número de lumes rexistrados nunha determinada rea municipal, xa que estes son resultado “da combinacin entre abandono territorial, continuidade do combustible, acumulacin de biomasa e condicins climticas extremas", pondoe de relevo que son “fenmenos altamente complexos e multifactoriais”. De feito, os incendios de mis de 500 hectreas sufridos nestes tres pases presentan “unha distribucin espacial mis concentrada e selectiva”, localizndose o seu “principal foco” no centro e norte de Portugal. No caso de Espaa, a súa maior incidencia na última década sitúase en reas do noroeste pennsular, mentres que en Francia, onde se rexistraron menos lumes que na pennsula, os lumes extremos concentrronse “nas rexins meridionais e mediterrneas”, anda que, apunta Picos, tratouse de “eventos puntuais que non responden a factores estruturais”.

Portugal, por outra banda, “rexistra os maiores niveis de afectacin por incendios e unha forte relacin entre despoboamento, envellecemento e superficie queimada”. Neste pas, os grandes incendios concentrronse en zonas con “menor recorrencia previa do lume”, o que podera estar vinculado a que incendios previos reducen “a acumulacin de combustible”. Espaa, pola súa banda, “presenta unha situacin intermedia, onde a frecuencia de incendios e o envellecemento teen un peso importante, especialmente nos perodos recentes”, mentres que o envellecemento non amosou incidencia no caso de Francia.

Portugal é tamén o pas que concentrou un maior número de unidades municipais afectadas por incendios entre 2016 e 2026, especialmente no norte e no centro do pas. No caso de Espaa, a afectacin dos municipios foi tamén “moi extensa”, destacando especialmente Galicia e a cornixa cantbrica, xunto co “sistema central, amplas zonas do oeste peninsular, numerosas reas rurais do interior e diversos sectores da fachada mediterrnea”, recolle este estudo.