�鶹����

A determinacin do uso dos espazos é de interese para a avaliacin de moitas actividades artsticas e deportivas, como por exemplo para a puntuacin dun exercicio. Neste contexto, un grupo interdisciplinar formado por persoal docente e investigador da Escola de Enxeara Aeronutica e do Espazo e da Facultade de Educacin e Traballo Social do campus de Ourense, acaba de desenvolver un pequeno sistema de localizacin de deportistas de ximnasia rtmica no tapiz de competicin empregando un dispositivo de posicionamento axudado por un dron.

Un tapiz e unhas restricins

O traballo foi un dos seis proxectos financiados polas Axudas a Grupos de ���Ա�����پ����������� do Campus de Ourense Inou 2022, que veen de rematar a súa execucin. Estivo coordinado por Guillermo Rey, do Grupo de Tecnoloxas Aeroespaciais Atrg, e por Mara del Pino Daz, do grupo de investigacin en Didctica Especial, de Actividade Fsica, Expresin e Creatividade HI6, que conta cunha dilatada traxectoria en psicoloxa e ximnasia rtmica. Completaron o equipo Pedro Orgeira, na parte de Aeroespacial, e Isabel Mocio e Luca Casal, na parte de Educacin. O obxectivo do proxecto foi o deseo, desenvolvemento e proba dun sistema de localizacin de deportistas de ximnasia rtmica en tapiz de competicin por medio de pequenos elementos de posicionamento que puidesen portar os e as competidoras. Perseguase que o sistema fose de fcil despregamento en calquera tapiz, polo que se comezou buscando a utilizacin dunha solucin embarcable en dron e que proporcionase a evolucin do movemento das e dos ximnastas no seu exercicio deportivo, indicando localizacin, traxectoria e velocidade.

A ximnasia rtmica de conxuntos, recllese no proxecto, é un deporte altamente competitivo que se desenvolve nun tapiz de 13x13 metros e no que interveen normalmente cinco ximnastas. “A distribucin que teen no tapiz en cada momento, o emprego da rea dispoible, a interrelacin dos seus movementos e o mantemento das distancias entre ximnastas é clave de cara puntuacin no captulo de execucin”, sinala Mara del Pino Daz. As como outros elementos de puntuacin poden ser cuantificados de forma sinxela, engade, “a observacin da utilizacin do espazo non é tarefa sinxela para as xuces da competicin que, a pé de pista, deben observar as evolucins de ata cinco ximnastas simultaneamente, analizando en vivo todos os elementos postos en xogo nas súas rpidas evolucins polo tapiz”. Se ben noutros deportes coma o fútbol, indica o equipo do proxecto, “hai toda unha historia con respecto ao estudo dos movementos das e dos xogadores, incluso por medios automatizados, na ximnasia rtmica estas metodoloxas non existen, e non se teen aplicado tecnoloxas doutros mbitos s necesidades concretas desta disciplina deportiva”.

Á hora de levar a cabo o proxecto, o equipo investigador tivo que enfrontarse ademais a dous hndicaps principais: por un lado, a indumentaria das e dos ximnastas, que dificultaba a introducin de elementos de localizacin e identificacin; e por outro, os requisitos de zonas de seguridade ao redor do tapiz. As condicins nas que desenvolver un posicionamento en tempo real eran polo tanto “moi restritivas” e a elas haba que sumar o feito de que esta actividade se realiza en escenarios de interior, onde tecnoloxas coma o GPS non estn dispoibles.

Pequeno dispositivo colocable no pelo

A pesar destas limitacins, no proxecto acadouse a localizacin de cinco ximnastas en tempo real, rexistrando as súas evolucins no tapiz de competicin, identificando a cada deportista de xeito individual e ademais garantindo que a captura de datos posibilitase a posterior anlise da informacin. Para conseguilo, detallan Guillermo Rey e Pedro Orgeira, optouse polo emprego conxunto e coordinado dun sinxelo, pequeno e discreto dispositivo de posicionamento que, axudado por un UAV (dron) con elementos embarcados para o posicionamento en tempo real, representase unha alternativa econmica, sinxela de despregar e factible neste mbito. A pequena infraestrutura deseada, detalla Orgeira, “pode ser portada de xeito cmodo en calquera vehculo normal de competicin a competicin, e incluso poder ser empregada nos adestramentos polos equipos”.

O UAV afirma o equipo investigador, cumpre todas esas caractersticas de fcil portabilidade, pode permanecer en voo a punto esttico a unha altura suficiente e sen necesidade de permanecer na vertical do tapiz para non ter a posibilidade de interaccin cos altos lanzamentos que normalmente suceden nestas competicins. Por outra banda, engaden, “o dispositivo que axuda ao posicionamento e que ten que ser portado polas ximnastas é lixeiro, pequeno, e facilmente colocable no pelo (moo de competicin)”. No deseo do dispositivo, apuntan por último, tiveron en conta que múltiples competicins a diferente nivel (local, provincial, galego, nacional ou internacional) suceden ao longo do calendario en moitos pavillns que non son especficos para a rtmica (canchas de baloncesto, polideportivos municipais, campos de fútbol sala) polo que non era “viable pensar que nesas instalacins, a miúdo prestadas para as competicins, poidan ter unha infraestrutura dedicada localizacin das ximnastas para unha competicin puntual”.

Se ben este primeiro traballo estivo mis centrado no desenvolvemento e proba da tecnoloxa a aplicar, o equipo agarda darlle continuidade o vindeiro curso abordando xa a súa aplicacin no eido educativo.