�鶹����

É unha das referencias en Espaa polos seus traballos relacionados coa mellora do diagnstico e tratamento de cancro de tiroides. Desde o departamento de Endocrinoloxa Molecular do Instituto de ���Ա�����پ�����������s Biomédicas Alberto Sols, Pilar Santiesteban e o seu equipo foron quen de demostrar que unha serie de oncoxenes, como o BRAF, é responsable de que o transportador de iodo non se localice na membrana das células tiroideas. Ao fo a súa presenza en Vigo con motivo da celebracin da II Xornada de ���Ա�����پ����������� Biomédica, Santiesteban fala no Duvi do seu traballo e da presenza da muller no mbito cientfico.

Tras conseguir importantes avances relacionados coa mellora do diagnstico e o tratamento do cancro de tiroides, en que momento se atopa o traballo que desenvolve o grupo de investigacin que vostede dirixe no Instituto de ���Ա�����پ�����������s Biomédicas Alberto Sols?
O cancro de tiroides vense diagnosticando dende hai moitsimos anos mediante un sistema de diagnstico tratamento con radio iodo, con iodo raidioactivo. Isto é debido existencia dun transportador de iodo nas membranas das células tiroideas e os avances que ns realizamos nos últimos anos é poder demostrar que efectivamente o diagnstico do cancro de tiroides tanto con radioiodo como con tecnecio faise grazas a que os tumores que estn diferenciados de tiroides, este transportador exprésase na membrana. O que ns avanzamos é entender un pouco o mecanismo polo que se pode facer este diagnstico e sobre todo en poder demostrar que unha serie de oncoxenes, como o BRAF un dos oncoxenes coa mis alta frecuencia en carcinoma papilar de tiroides, é responsable de que o transportador de iodo non se localice na membrana das células tiroideas. Deste xeito formos quen de relacionar que a presenza dunha mutacin deste oncoxenes é mal prognstico en cancro de tiroides e é mal prognstico por que estes tumores de tiroides non poden captar radioiodo co que non é posible facer o diagnstico. O que agora estamos intentando é entender este mecanismo para poder aplicalo logo en futuras terapias de xeito que o que nos estamos modulando é que ese transportador de iodo para que logo os tumores tiroideos poidan ser tratados por radioiodo, ese transportador de iodo se atope na membrana das células tiroideas.

A raz do traballo desenvolto por vostede e outros grupos de investigacin, como valora a evolucin que se produciu nos últimos aos en relacin coas patoloxas tiroideas?
O noso traballo é un traballo realizado fundamentalmente en modelos celulares, traballamos no laboratorio e o que estamos intentando é extrapolar a modelos celulares que é onde sera mis doado o uso, o que na clnica ocorre. Nos conseguimos achegarnos moito practica clnica de xeito que temos unha colaboracin moi grande co hospital universitario La Paz de Madrid, no que temos unha grande cantidade de tumores de tiroides e temos un bo seguimento e isto que observramos no laboratorio é o que realmente ocorre nos pacientes. Relacionamos que pacientes coa mutacin BRAF que se pode estudar no laboratorio e incluso a nivel hospitalario sen problema en los centros de investigacin, correlaciona precisamente coa presenza do transportador intracelularmente, de xeito que estes pacientes non deberan ser tratados con raidoiodo porque o tramento no ser funcional dado que odo no vai entrar na célula tiroidea. Grazas a colaboracin co hospital de La Paz, por iso considero moi importante que se colabore investigacin bsica e clnica, poidemos chegar a esta conclusin que ademais foi moi citado a nivel mundial e ademais grupos de Norteamérica contactaron con ns para facer como un consenso para definir a mutacin BRAF como de mal prognstico en cancro de tiroides.

Cales son os principais retos aos que se enfrontan na actualidade os investigadores que traballan neste campo?
Ns puidemos demostrar tamén que esta situacin patolxica dos tumores que teen a mutacin BRAF producen unha gran cantidade dun factor chamado TGF Beta que sera realmente a responsable desta falta de captacin de radioiodo. Agora estamos facendo unhas investigacins con frmacos inhibidores que queremos ampliar a un estudo preclnico usando estes frmacos para aqueles pacientes que sexan resistentes ao tratamento co raidioiodo tratar con estes inhibidores para aumentar a captacin de radioiodo. Ademais vimos que estes inhibidores tamén frean a metstase que poder producir o cancro de tiroides.

Como investigadora que centra o seu traballo no mbito da biomedicina que nivel considera que acadou Espaa nesta rea?
En Espaa neste intre os centros de biomedicina estn non proliferando moito, pero si aumentando. Penso que hai unha accin poltica que est fomentando este tipo de centros. Creo que é importante a relacin entre a investigacin de laboratorio pura e bsica e os clnicos, polo menos no meu traballo puidemos demostrar que isto ten un sentido e unha aplicacin.

En Vigo celebrouse nas últimas horas unha xornada na que hospitais e Universidade puxeron en común os seus traballos no mbito biomédico, considera que este tipo de accins conxuntas entre grupos de investigacin, é unha necesidade?
Este tipo e xornadas non s considero que son importantes, senn que son absolutamente necesarias porque cada un estamos coa nosa actividade profesional diaria e o único xeito de ter algún encontro e saber que fan os diferentes grupos. En Vigo incluso parece mis necesario xa que se xerou o Instituto Biomédico e entn penso que o hospital ten que coecer que fan os grupos universitarios de xeito que podan colaborar e que un investigador que estude algún modelo experimental poida contactar co clnico.

Anda que cada vez son mis as mulleres que se distinguen polo seu traballo investigador, a súa presenza non é maioritaria, nin igual dos investigadores masculinos, que se necesita para lograr unha maior presenza feminina na investigacin no noso pas?
Realmente é materia dun estudo sociolxico por que tanto na universidade como na investigacin os bolseiros que eu teo realmente non veen mozos, senn mozas que queren facer investigacin en medicina. Por exemplo a Universidade Autnoma a porcentaxe de alumnas é moito maior tanto estudando como rematando a carreira e empezando a súa investigacin. Por que logo non seguen en postos mis destacados? Eu podo ter a mia propia teora que é que chegado o momento que tes que sacrificar unha vida bastante dura como é a investigacin e pensas en casar, ter fillos, as mulleres teen ou temos a tendencia a sacrificarnos un pouco mis. Creo que co tempo, cunha educacin mis igualitaria del papel que o home ceda, pero as mulleres somos mis dciles, cedemos mis e deixamos o que nos atrae. Gustarame ver dentro duns anos con tantas alumnas que hai agora ver se hai mis investigadoras.

Vostede anima s mulleres a que aposten por unha carreira investigadora?
Por suposto. Animo s mulleres aos homes por que agora hai menos homes que penso que por educacin anda pensa que deber ter un mellor soldo e a investigacin non é tan lucrativa como outro tipo de traballos, entn por iso os rapaces traballan menos. Se preguntas a calquera laboratorio hai mis mulleres facendo investigacin como bolseiras que homes. Animara a que a fixeran e que continuasen, é dicir non s facer unha tese de doutoramento e logo buscar calquera outra alternativa, senn que persistisen, anda que é dura e sigan a carreira investigadora. Non s que a empece senn que a continúe, por suposto.