�鶹����

Segundo o Índice Europeo de Economa e Sociedade Dixitais, DESI, Espaa pasou nos últimos cinco anos de estar no posto 10 de Unin Europea ao número 7 e, de acordo coas estatsticas robticas, Espaa é o pas número 14 do mundo e 4 na UE en número de robots implantados na súa economa. “Somos, anda que non o parezamos, unha potencia robtica sobre todo na industria automobilstica”. As o explicaba Mara Luz Rodrguez Rodrguez, catedrtica de Dereito do Traballo e da Seguridade Social da Universidade de Castilla La Mancha, na apertura da segunda xornada do congreso , organizado polo grupo de investigacin DMT da Facultade de Ciencias Xurdicas e do Traballo. Este contexto de cambio fai necesaria e urxente unha reflexin sobre o impacto que esta revolucin dixital ten, e ter cada vez mis, tanto no eido das relacins laborais como no da propiedade intelectual e industrial. Estes son os dous aspectos que se analizan neste simposio que reúne estes das en Vigo a 40 especialistas, sobre todo de Espaa e Italia, coordinado polos profesores do Departamento de Dereito do Traballo e da Seguridade Social da �鶹���� Rosa Rodrguez Martn-Retortillo e Pablo Fernndez Carballo-Calero.

O congreso arrancou na tarde de onte xoves no edificio de sesins da Autoridade Portuaria de Vigo, centrndose principalmente no eido da propiedade intelectual e industrial, prestando especial atencin aos problemas de autora e patentabilidade das obras realizadas por IA. A xornada deste venres trasladouse ao edificio Redeiras, sede institucional da �鶹���� na cidade, e puxo o foco no eido do Dereito do Traballo, con ponencias sobre a utilizacin de IA para a xestin de recursos humanos e abordando, en particular, os riscos que implica o uso de algoritmos e os nesgos discriminatorios que poden conter na súa configuracin. 

O evento encdrase, como explica a profesora Rodrguez Martn-Retortillo, no marco do proxecto Retos para un mercado de traballo equitativo, sostible e aberto competencia no contexto da nova economa e da dixitalizacin, que desenvolve o grupo DMT, formado por persoal investigador da Área de Dereito do Traballo e a Área de Dereito Mercantil. Este grupo, recoecido como Grupo de Potencial Crecemento pola Xunta de Galicia, “ten por obxecto a anlise do marco xurdico das actividades econmicas nas que as relacins e interaccins entre a normativa laboral e mercantil é mis intensa e, en ocasins, conflitiva”. Como explica Rodrguez Martn-Retortillo, entre as múltiples lias de traballo que estn a desenvolver est o impacto da dixitalizacin nas relacins de traballo, e ao abeiro dela xurde a idea de organizar este congreso.

A xornada do venres, centrada no eido laboral

Despois dunha primeira xornada centrada en analizar a patentabilidade e a propiedade das obras xeradas por IA, hoxe venres o congreso arrancou cun panel de debate moderado polo catedrtico de Dereito do Traballo e da Seguridade Social da �鶹���� Jaime Cabeza Pereiro. Nel interveu Mara Luz Rodrguez Rodrguez, catedrtica de Dereito do Traballo e da Seguridade Social da Universidade de Castilla La Mancha, unha especialista, como destacaba na súa presentacin o profesor Cabeza, que atesoura “cunha actividade desbordante no mundo das relacins laborais e unha das persoas que est liderando o debate a nivel espaol sobre as consecuencias laborais da revolucin dixital, da robotizacin e da intelixencia artificial”. Cabeza destacou a súa “intensa dedicacin pública”, ostentando no pasado o cargo de conselleira de Emprego de Castilla La Mancha e de secretaria de Estado do Ministerio de Traballo con Valeriano Gmez. “Moi activa en foros internacionais e en particular na Organizacin Internacional do Traballo”, na actualidade est moi implicada na “elaboracin dun documento fundamental sobre o traballo decente na economa de plataformas, un tema enormemente ligado coa temtica deste congreso”. Na súa intervencin centrouse en analizar o impacto que ten e, que sobre todo, ter a robotizacin no emprego, especialmente en determinados sectores que sern mis vulnerables a esta revolucin. A experta remarcou que para que este sexa un tema de interese para un pas, é preciso que ese pas tea xa un certo desenvolvemento tecnolxico, e entre outros datos, referiuse Enquisa sobre o uso das TIC e o comercio electrnico nas empresas, un estudo de 2022 que sinala que arredor dun 12% das empresas de Espaa empregan xa big data e intelixencia artificial. “A situacin sobre o desenvolvemento tecnolxico de Espaa é boa, pero ir incrementndose”, é unha aposta gubernamental que se recolle no Plan de Recuperacin, Transformacin y Resiliencia e no reparto dos fondos Next Generation. Con todo, destacou a experta que son as grandes empresas as que concentran boa parte deste esforzo de automatizacin, dixitalizacin e incorporacin da IA. 

Segundo Rodrguez esta revolucin tecnolxica implica retos e tamén oportunidades, e salientou a necesidade de debater sobre as vantaxes da dixitalizacin e canalizar os inconvenientes do uso da tecnoloxas. Defende que a tecnoloxa en si non é boa nin mala, o determinante é o uso que se fai dela, por iso defende a necesidade dun debate serio e fondo sobre como minimizar os riscos e potenciar as vantaxes.

A segunda convidada da xornada foi Ada Ponce del Castillo, investigadora do European Trade Union Institute (ETUI), que se centrou na IA e a xestin algortmica do traballo. “Especialista na fronteira entre a ciencia e a tecnoloxa”, como a presentaba o catedrtico Jaime Cabeza, as súas achegas céntranse nas implicacins éticas, sociais e legais das tecnoloxas emerxentes. Ponce ten ocupado postos en diferentes comités especializados da Comisin Europea e é membro de varios grupos de traballo da OCDE sobre bioteconoloxa, nanotecnoloxa e tecnoloxas converxentes.   

Tras unha pausa, iniciouse o segundo panel de ponencias, moderado por Belén Fernndez Docampo, profesora de Dereito do Traballo e da Seguridade Social da �鶹����, coa intervencin de dous especialistas italianos: Federico Martelloni, profesor da Università di Bologna e Valeria Nuzzo, da Università degli studi della Campagna Luigi Vanvitelli. O primeiro centrouse nas decisins automatizadas e discriminacin e o segundo sobre a incidencia da intelixencia artificial na cualificacin do contrato, tanto autnomo como subordinado.
O congreso concluu coa presentacin de comunicacin, unha sesin que foi moderada polo profesor da �鶹���� Alexandre Pazos.