�鶹����

Un proxecto de aprendizaxe-servizo (ApS) permitiu ao alumnado da Facultade de Direccin e Xestin Pública afondar nos desafos que implica, tanto no eido xurdico como no da gobernanza, o impulso de comunidades enerxéticas que permitan a cidadns, pequenas empresas ou administracins xestionar e consumir a súa propia enerxa renovable. Coordinada polos profesores Santiago Salvador e Rosa Ricoy, esta iniciativa centrouse en promover un contacto directo con diferentes colectivos, que lles achegase, explican, unha “visin prctica da realidade social” que supn a posta en marcha deste tipo de iniciativas. Con ese obxectivo, desenvolvéronse encontros con responsables das ONG Amigas da Terra e Enxeara sen Fronteiras, da Comunidade de Montes de Tameiga e con responsables da Oficina de Transformacin Comunitaria da Deputacin de Pontevedra. A partir de a, as e os participantes deban analizar “os desafos xurdicos e de gobernanza” que implica o impulso deste tipo de entidades e reflectilos en materiais como unha serie de acazines, fanzines orientados divulgacin cientfica.

Seleccionado na convocatoria de proxectos de ApS no marco da Axenda 2030 e dos seus ODS da Universidade, no proxecto Un enfoque xurddico-politolxico cara unha transicin enerxética xusta participaron mis de 40 estudantes das materias Dereito administrativo II e Gobernanza, globalizacin e dereitos humanos. Como explica Salvador Gimeno, tratbase de dúas materias que “tian conexin cunha realidade que é tan desafiante”, como é o impulso de comunidades enerxéticas, o que permita achegar ao seu alumnado unha “visin prctica” e uns coecementos que lles permitirn nun futuro “asesorar ou ter a iniciativa” hora de promover comunidades enerxéticas na súa contorna.

Dos aspectos normativos combinacin de actores

Salvador e Ricoy traballan na memoria dunha actividade que arrancou no primeiro cuadrimestre conectando os contidos destas dúas materias co impulso deste tipo de entidades. No mbito do dereito administrativo, o proxecto levou a abordar cuestins como a funcin de control da administracin respecto daquelas actividades que poden requirir de autorizacins, licencias ou declaracins responsables, as como o papel que pode xogar no seu fomento, a través de “subvencins formacin de comunidades enerxéticas ou ao desenvolvemento de proxectos de autoconsumo colectivo”, sinala Salvador. Do mesmo xeito, este ApS buscou achegalos s diferentes formas xurdicas que poden adoptar estas iniciativas, que “poden integrar persoas fsicas, pemes, administracins...”, explorando “os novos modelos de gobernanza que supoen as comunidades enerxéticas”, salienta Ricoy. Con esa idea, o proxecto implicou “coecer as necesidades reais de colectivos sociais”, sinala, as como afondar en “diferentes problemticas” relacionadas coa enerxa, “conectando o local co global”.  

Nese obxectivo insrense unha serie de encontros dirixidos a achegar ao alumnado “os principais problemas aos que se enfrontan moitos colectivos que queren impulsar comunidades enerxéticas”, apunta Salvador. Por exemplo, nun debate con representantes de Amigas de Terra e Enxeara sen Fronteiras abordaron que frmulas xurdicas e combinacins de axentes “podan ser as mis idneas”, mentres que as diferentes fases de posta en marcha de proxectos de autoconsumo foron o eixo do encontro coa Comunidade de Montes Veciais de Tameiga (Mos). As mesmo, as “posibles combinacins de actores públicos e privados” para o impulso destas comunidades foron abordadas nunha visita Oficina de Transformacin Comunitaria da Deputacin. 

Creacin de ‘acazines’

“Con toda esa informacin, o que fixemos nunha terceira fase foi unha especie de avaliacin”, engade o coordinador dun proxecto que convidaba ao alumnado a pensar “que solucins se lles ocorran de cara a promover comunidades enerxéticas coas ferramentas xurdicas existentes”. Isto traduciuse tanto nuns “informes describindo as experiencias que tiveron e propoendo ideas”, como na creacin dunha serie de acazines. Esta iniciativa insrese súa vez nas accins do proxecto , financiado polo programa comunitario Europa Creativa e impulsado polas universidades de Vigo, Porto e a École Pratique des Hautes Études (Francia). 

Ao abeiro deste proxecto, explica Ricoy, levouse a cabo un taller sobre a creacin deste tipo de materiais, co propsito de afondasen nas comunidades enerxéticas como “un modelo de apoderamento cvico”, conectndoas cun contexto no que este tipo de entidades poden constitur “unha estratexia para subverter problemas a nivel local”. Vinculado tamén cunha iniciativa de aprendizaxe baseada en proxectos na que participan tres materias do grao, esta iniciativa conectbase cunha das lias de traballo do proxecto HYP, centrada na “creatividade verde”, en analizar a pegada ambiental dos produtos dixitais coa idea de promover unha reflexin “sobre o consumo masivo e a contaminacin”, sinala esta docente. 

De feito, alén de que o proxecto poida dar lugar a novas actividades con Amigas da Terra e Enxeara Sen Fronteiras, outro dos seus resultados ser a incorporacin dalgúns dos materiais xerados polo alumnado aos recursos do proxecto HYP, centrado na historia alternativa e no que se insire a posta en marcha dunha enciclopedia dixital colaborativa.