�鶹����

Co gallo da celebracin este 25 de novembro do Da Internacional contra a Violencia de Xénero, a �鶹���� presentou este venres no campus de Ourense o informe Diagnose do acoso sexual e por razn de sexo na �鶹����, elaborado por investigadoras do Grupo de ���Ա�����پ����������� en Sexualidade, Xénero e Saúde da Facultade de Ciencias da Educacin. Nel faise unha radiografa, pioneira no contexto estatal, de como se vive a realidade do acoso de xénero na institucin académica co obxectivo último de previr e erradicar estes comportamentos. Entre os datos obtidos est que o 30% das mulleres da comunidade universitaria consideran que é bastante ou moi probable que sufran acoso sexual.

Tolerancia cero

Manuel Reigosa, reitor da �鶹����; Águeda Gmez, directora da Unidade de Igualdade da �鶹����, e Mara Lameiras, profesora autora do informe xunto a Yolanda Rodrguez e Mara Victoria Carrera, foron as encargadas de presentar a publicacin, que contou coa colaboracin do Consello Social e do Tribunal de Garantas da institucin académica. Nas súas primeiras palabras, o reitor agradeceu tamén ao anterior equipo reitoral e entn directora da Unidade de Igualdade Anabel G. Penn que puxeran en marcha esta�� “iniciativa bsica, porque o primeiro que hai que facer é coecer a realidade” “sen mirar para o outro lado ou agochar os problemas”. O informe resultante, salientou Manuel Reigosa, “é un traballo serio que nos vai a permitir empezar a funcionar na toma de medidas”, anunciando como no Consello de Goberno previsto para xaneiro se proporn unha serie de medidas “reais e tanxibles” na loita pola igualdade. O reitor subliou como “o paradigma co que vamos a funcionar é tolerancia cero” e como “situacins que son de seu intolerables hai que visibilizalas por unha banda e hai que tomar medidas para que non ocorran”. “Para este equipo e para toda a institucin é moi importante todo o que ten que ver coa igualdade”, dixo Manuel Reigosa.

“O que hoxe celebramos é unha vitoria na batalla cultural contra o machismo”, destacou pola súa banda Águeda Gmez na presentacin do informe. Facendo fincapé na importancia dunha “aposta ética e poltica” e unha universidade que axuden “a desaprender a desigualdade no contexto patriarcal actual”, a directora da Unidade de Igualdade salientou como este informe supn “un instrumento esencial para atallar a violencia institucional que supn a omisin e invisibilizacin desta dramtica realidade” e recalcou como o estudo contribuir polo seu carcter pioneiro “a converter �鶹���� nun referente de igualdade para toda a sociedade”.

Pola súa banda, Mara Lameiras salientou como “esta Universidade est hoxe facendo historia no senso de transmitir a mensaxe ben alta e ben clara de tolerancia cero coa violencia de xénero”. A profesora recalcou como “é unha valenta ser quen de desenvolver estas avaliacins para visibilizar a situacin” e subliou como “a nosa institucin non é allea aos problemas que se desenvolven fra das nosas paredes”. “Aqu se reproducen todas as problemticas que se dan fra pero esta institucin ten unha responsabilidade engadida porque non s é un espazo de traballo, é un espazo educativo onde se forma a xuventude que sern os lderes do ma e esta xuventude ten que ser educada en institucins libres de toda violencia e especficamente da violencia de xénero e sexual”, afirmou Mara Lameiras.

1345 enquisas a membros da comunidade universitaria

Este informe diagnose, explicaron as súas responsables, representa a primeira avaliacin da situacin do acoso sexual e por razn de sexo na �鶹����, abranguendo os campus de Vigo, Pontevedra e Ourense e inclundo ao colectivo de alumnado, persoal docente e investigador (PDI) e persoal de administracin e servizos (PAS). Para a súa elaboracin, que se prolongou durante dous anos, empregouse un deseo multimétodo, combinando as metodoloxas cuantitativa (cun cuestionario que responderon un total de 1006 estudantes, 185 PDI e 154 PAS) e cualitativa (con 19 entrevistas a estudantes, catro profesoras e cinco PAS as como dez grupos de discusin con alumnado).

Para a elaboracin do informe considerouse acoso sexual “calquera comportamento, verbal ou fsico, de natureza sexual que tea o propsito ou produza o efecto de atentar contra a dignidade dunha persoa, en particular, cando se crea unha contorna intimidatoria, degradante ou ofensiva”. Pola súa banda, o acoso por razn de sexo defnese como “calquera comportamento realizado en funcin do sexo dunha persoa" co propsito ou efecto de atentar contra a súa dignidade e de crear unha contorna intimidatoria, degradante ou ofensiva”, polo feito, por tanto, de ser muller ou pertencer a outros colectivos sexuais minoritarios. A consideracin de acoso por razn de sexo implica que deben ser accins realizadas de forma continua e sistemtica. O documento considera agresin sexual a todos os comportamentos que, mediante violencia ou intimidacin na súa realizacin e sen que exista un consentimento previo da vtima, atentan contra a súa liberdade sexual.

A percepcin do risco

Os resultados do estudo cuantitativo, recolle o documento, “poen de manifesto que a percepcin de risco das situacins de acoso sexual é maior por parte das mulleres dos tres colectivos (alumnas, PDI e PAS) que nos seus compaeiros, cunhas porcentaxes que se sitúan no 30% para elas e cun rango de entre o 13.5% e o 21.9% para eles”. Nos tres colectivos, especialmente no PAS, considérase que o grupo que é mis vulnerable a sufrir acoso sexual na Universidade é o colectivo LGTBI, seguido das mulleres. Datos similares atpanse en acoso por razn de sexo, sendo os homes (alumnos, PDI e PAS) os que presentan niveis mis baixos de percepcin de risco, e identificndose nos tres colectivos s persoas LGTBI como o grupo mis vulnerable a sufrilo, seguido das mulleres.

No caso das agresins sexuais a percepcin de risco é moi baixa nos tres colectivos, especialmente para os homes. Non obstante, un 10.8% das alumnas, un 12.7% das profesoras-investigadoras e un 4.7% das traballadoras do PAS considera bastante ou moi probable que as mulleres sufran unha agresin sexual na contorna universitaria, porcentaxes que se incrementan para o colectivo LGTBI. As, o alumnado considera que a poboacin mis vulnerable é o colectivo LGTBI (37.6%), o PDI (63.3%) e o PAS (32%).

Sobre as actitudes cara o acoso sexual, en xeral, o informe indica que “son negativas” pero “os alumnos e os profesores-investigadores expresan unha maior tolerancia cara o acoso sexual que sofren as mulleres e mstranse mis en desacordo coas causas feministas das súas compaeiras. Diferencias que non se aprecian entre traballadoras e traballadores do PAS”.

Persoas que se identifican como vtimas

Nas enquisas identificronse como vtimas de acoso sexual 35 (3.2%) estudantes (30 alumnas e 5 alumnos); 13 PDI (7.1%) (12 mulleres e un home) e 9 (5.8%) PAS (8 traballadoras e un traballador). Como vtimas de acoso por razn de sexo identificronse 39 (3.6%) estudantes (37 alumnas e 2 alumnos); 17 (15.5%) profesoras-investigadoras e 4 (3.8%) traballadoras PAS; e como vtimas de agresin sexual 1 (0.1%) alumna, 2 (1.8%) profesoras-investigadoras e 1 (1%) PAS. “Polo que respecta identificacin do agresor/a, os resultados poen de manifesto que, na súa maiora, os agresores son homes do seu colectivo”, comentan as investigadoras. Non obstante, destacan casos de alumnado que é acosado e agredido polo propio profesorado.

“En canto ao acoso relativo non conformidade de xénero, comprbase que non reproducir a norma de xénero é castigado no mbito universitario, fiel reflexo da sociedade heteropatriarcal na que se insire”, recolle o estudo. As, indican as autoras do informe, no colectivo de alumnado son os alumnos os que mis sofren as consecuencias de transgredir as normas da masculinidade hexemnica, “sendo cuestionados na súa masculinidade e experimentando mis hostilidade heterosexista directa e ambiental”. Esta tendencia, detallan, modifcase no PDI, sendo, neste caso, as profesoras-investigadoras as que mis sinalan sufrir acoso por romper as normas da feminidade tradicional, as como mis hostilidade heterosexista directa e ambiental.

Por último, na anlise cualitativa, o informe destaca como as e os participantes “perciben que o acoso sexual e por razn de sexo non recibe a atencin necesaria por parte das autoridades universitarias” e identifcase “un gran descoecemento” sobre o que é o acoso sexual e por razn de sexo nos tres colectivos, as como do protocolo de prevencin e sancin do acoso sexual e por razn de sexo da �鶹����. Tamén se identificou un baixo nivel de tolerancia cara o acoso. No informe tamén se recollen relatos de situacins vividas e/ou coecidas de acoso sexual, acoso por razn de sexo e agresin sexual.

��