�鶹����

Coecer que valores asocian os mozos e mozas prctica deportiva constitua o obxectivo principal da tese de doutoramento de Xesús Pena, que deseou para esta investigacin un cuestionario de valores deportivos ou olmpicos, validado cunha mostra de 1316 estudantes galegos de entre 12 e 18 anos. Esta anlise permitiulle constatar como as e os adolescentes asocian polo xeral a prctica deportiva a “calidades eminentemente positivas” como a diversin, o esforzo, o xogo limpo, a amizade ou o respecto. Mais, ao mesmo tempo, tamén detectou algúns “sntomas de alerta”, como o feito de que o fútbol, o deporte mis practicado pola poboacin obxecto de estudo, mostrase “os peores resultados” nesta anlise, ao outorgarlle aqueles que o practican un maior valor a aqueles valores “asociados coa competitividade”, como triunfar ou ser o mellor. 

Defendida este curso na Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte, a tese Caracterizacin y anlisis de los valores asociados al deporte en alumnos no universitarios foi dirixida pola investigadora do grupo GIES-10 e directora do Centro de Estudos Olmpicos da �鶹����, Mara José Martnez Patio. Pena Pérez, presidente da Asociacin de Estudos Olmpicos, membro do Comité Espaol Pierre de Coubertin e editor da revista cientfica Journal of Human Sport and Exercise, desenvolveu esta investigacin con estudantes de secundaria e bacharelato de 15 centros de Galicia. En termos xerais, “a percepcin dos valores asociados prctica deportiva” na poboacin analizada “pode cualificarse de satisfactoria”, mais ao mesmo tempo, sinala, detectronse diferencias nesa percepcin “en funcin do xénero” e da disciplina, poendo o foco o investigador no “caso particular do fútbol como deporte de referencia, que mostra e amplifica os peores resultados da poboacin estudada”. Segundo explica, aqueles que afirmaron practicar este deporte, puntuaban “significativamente mis alto que a media as variables negativas” propostas no cuestionario, tanto con respecto s rapazas que tamén o practican, como co resto de deportes, cuestin na que Pena afondou tamén nun artigo publicado na revista cientfica Retos.

Unha ferramenta de anlise

“O deporte como instrumento educativo e de formacin en valores est adquirindo cada vez unha relevancia mis notable”, salienta Pena, que tratou coa súa investigacin de afondar en como, no referido mocidade, a prctica deportiva “est influndo nos seus procesos formativos e, o mis importante anda, como podemos influr neles para adecualos mellora educativa da sociedade”. De a que buscase dar forma a un “instrumento de medida para coecer dunha forma estandarizada e sinxela” que valores ou calidades asocian prctica deportiva, anlise que, sinala, pode constitur “o punto de partida para o deseo de actividades formativas que axuden a unha educacin transversal en valores”. 

Con esa idea, elaborou un cuestionario integrado por 19 variables, no que “cobran unha especial relevancia os valores asociados ao movemento olmpico desde a súa restauracin polo pedagogo francés Pierre de Coubertin”. Ademais dunha serie de preguntas que permiten avaliar os resultados tendo en conta a idade, o sexo, o nivel educativo e os deportes practicados, o cuestionario presenta unha serie de items nos que aos enquisados e enquisadas deban atribur, cunha puntuacin entre o 0 e o 4, unha menor ou maior relacin co deporte. Entre eles atopbanse unha serie de variables con “connotacins positivas”, como facer amigos, fomentar a igualdade, a colaboracin, a diversin, a constancia, o xogo limpo, o esforzo, a superacin, o respecto e a unin; e outras “negativas”, como ter éxito, gaar, conseguir ttulos, ser admirado, machucar ao rival, ser o mellor, triunfar, alcanzar a fama ou sobresar.

Sobresaen os valores positivos

Tres de cada catro estudantes afirmaron practicar deporte con regularidade, unha media de tres das por semana, mais, se ben o 54% destes eran homes e o 46% mulleres, as rapazas representaban o 79% das e os “non practicantes”. En termos xerais, o valor maioritariamente asociado ao deporte foi a diversin, cunha puntuacin de 3,62 sobre 4, situndose as variables consideradas a priori positivas como as mis puntuadas, xunto co ‘competir’, que, como salienta Pena, “tampouco podemos considerar intrinsecamente negativa”. As mesmo, as variables que representan os “valores olmpicos”, o esforzo, o xogo limpo, a amizade e o respecto, situronse entre as seis mis puntuadas, mentres que aquelas caracterizadas por un “nesgo negativo sitúanse claramente como as menos valoradas da serie”, como é o caso de “machucar o rival, converterse nun dolo ou ser o mellor”.

O caso do fútbol

Das 43 disciplinas practicadas por mozos e mozas, o fútbol erixiuse como a mis popular, ao ser a que realizaban con maior frecuencia o 36% dos enquisados e enquisadas, seguida da natacin co 12%, o baloncesto co 8% e o balonmn e o ciclismo, ambos co 5%. No caso concreto do fútbol, o 82% dos que o practicaban eran homes, que outorgaron puntuacins “significativamente mis altas que a media as variables cualificadas como negativas”, como sera o caso de “competir, triunfar, facer músculo e ser o mellor”. Isto non aconteca, engade Pena, no caso das rapazas que practicaban este mesmo deporte, que deron maior puntuacin que eles a todas as variables consideradas como positivas, ags ‘superacin’ e ‘constancia’, e menor puntuacin s consideradas negativas, coa excepcin de ‘adelgazar’. As mesmo, sinala Pena, tamén os enquisados que afirmaron non practicar ningún deporte asociaron a este “calidades mis positivas que os futbolistas”.