�鶹����

A �鶹���� participa nun proxecto coas universidades de Oviedo e Leicester (Reino Unido) para o desenvolvemento de sistemas de potencia para vehculos ambulantes non tripulados (mis coecidos como ‘rovers lunares’) combinando paneis solares, bateras e xeradores termoeléctricos de radioistopos (RTGs-Radiosotope thermal generators).

A iniciativa Advanced Management Power Electronics for Radiosotope and Solar (AMPERS) est financiada pola Axencia Espacial Europea (ESA) e ten unha duracin de dous anos. Foi elixida para o proxecto Power management conditioning for hybrid radioisotope solar power systems, financiado con 340.000 euros. Botou a andar en setembro de 2023 e estenderase ata setembro 2025. A participacin da �鶹���� est liderada polo grupo Aerospace Technology Research Group, concretamente polos investigadores, e profesores da Escola de Enxeara Aeronutica e do Espazo do campus de Ourense, Carlos Ulloa e Fermn Navarro, completando o equipo o tamén docente deste centro Alejandro M. Gmez, Alejandro Camanzo e Manuel Diz, todos eles membros do Centro de ���Ա�����پ����������� atlanTTic. O lder do consorcio é o grupo de Sistemas Electrnicos de Alimentacin da Universidad de Oviedo, con Manuel Arias e Pablo Fernndez cabeza e José Antonio Álvarez.

Adaptndose s condicins do polo sur lunar

Segundo explican desde a súa organizacin, o proxecto ten como obxectivo desear sistemas de potencia eléctrica que combinen as diversas fontes de enerxa, como son solar, RTG e bateras, de modo que se garantan as demandas enerxéticas dun vehculo ambulante non tripulado no polo sur lunar (lugar de interese cientfico pola posibilidade de que exista auga conxelada). Neste emprazamento, sinalan, combnanse, por unha banda, rexins nas que nunca loce o Sol, polo que non hai enerxa solar dispoible, e, por outro, rexins nas que o Sol nunca se oculta. Un vehculo traballando nesta contorna debe acomodarse a ambas situacins. Porén, comentan os investigadores, as tres fontes de enerxa indicadas por separado presentan algúns contras. Os RTGs proporcionan unha fonte de enerxa eléctrica constante, pero moi baixa e a unha voltaxe incompatible cos sistemas de potencia eléctrica tpicos en aplicacins espaciais. Ademais, responden moi lentamente ante cambios da demanda de potencia. As bateras, engaden, facilitan un aporte moi rpido de enerxa pero deben recargarse periodicamente e os paneis solares son as fontes mis rpidas, pero precisan da luz do Sol para operar.

As tarefas do consorcio de AMPERS comprenden o dimensionado das diversas fontes de enerxa para cumprir as demandas, minimizando a masa e o volume. As, de xeito xeral, os investigadores participantes apuntan que unha solucin que soamente empregase RTGs sera moi pesada e voluminosa, mentres que unha que s usase paneis solares resultara inviable, dada a falta de luz solar. No proxecto tamén avaliarn distintas arquitecturas do sistema de potencia co obxecto de minimizar as súas perdas.

A participacin da �鶹���� nesta iniciativa d continuidade lia de colaboracin existente coa Universidad de Oviedo centrada en misins Lúa e súa dilatada experiencia no control térmico de naves. Concretamente, o Aerospace Technology Research Group encrgase no proxecto de modelar a contorna térmica na que o rover traballar. “Ns facemos o control térmico do sistema para que todo estea a temperaturas axeitadas para que funcione”, resumen os investigadores da �鶹����. Esta contorna térmica, detallan, afecta potencia producida polos paneis solares e os RTG, as como operacin das bateras. “Ademais, se as temperaturas fosen moi baixas, sera necesario o uso de calefactores. Estes calefactores contribúen demanda de potencia eléctrica, polo que teen un impacto nas tarefas que debe realizar a Universidad de Oviedo, o dimensionado das fontes de enerxa e do sistema de potencia”, indican desde a iniciativa. A Universidad de Oviedo desenvolver os modelos de simulacin do sistema de potencia e os seus prototipos funcionais. A Universidade de Leicester é o principal desenvolvedor en Europa de RTGs e no proxecto proporcionar modelos de simulacin compatibles cos ideados pola Universidad de Oviedo. Facilitar tamén modelos eléctricos dos RTGs co obxectivo de simular o comportamento destes para a súa integracin cos prototipos que se levarn a cabo.