�鶹����

Desde finais de 2021, a �鶹���� e Copasa, Sociedad Annima de Obras y Servicios, estn a desenvolver o proxecto Railway Inspection and Information Model (RIIM). Nel, traballan na mellora das operacins de inspeccin e mantemento da superestrutura de vas férreas empregando sistemas pticos de última xeracin e algoritmos para o tratamento automtico de informacin xeoespacial. Este martes, os socios do proxecto puxeron en común nunha xornada no campus de Ourense os avances feitos nel e os seguintes retos a afrontar.

Na presentacin da cita, Ricardo Bendaa, director de Área do CITI, destacou a importancia desta colaboracin subliando que Copasa “é unha das empresas construtoras mis importantes”. Tal e como detallou Antonio Baamonde, responsable de implantacin BIM de Copasa, a entidade é unha empresa de construcin de orixe ourens que “ten hoxe un mbito multinacional, estando actualmente en 15 pases” e que conta cunha dilatada traxectoria no desenvolvemento de infraestuturas de todo tipo de mis de 35 anos. “Fai agora tres anos que no noso camio de investigacin e desenvolvemento no mbito do mantemento ferroviario nos acompaa a �鶹����, e en concreto a Escola de Enxeara Aeronutica e do Espazo, que xa se teen convertido para ns en aliados estratéxicos”, dixo o responsable da empresa. Esta colaboracin, recalcou, “é dobremente satisfactoria: primeiro pola potencialidade que representa para a sociedade galega conseguir aunar os esforzos de universidade e empresa privada e en segundo lugar polo gran nivel tecnolxico das iniciativas que estamos analizando e desenvolvendo xuntos durante estes anos. Esta confluencia de intereses e coecementos est xerando xa un importante valor engadido para ambas partes que estamos seguros que se prolongar e multiplicar no futuro”.

Do mesmo xeito, Humberto Michinel, director da Escola de Enxeara Aeronutica e do Espazo do campus de Ourense, destacou que o ferrocarril “é un mbito no que a enxeara aeroespacial ten moito que dicir, especialmente cando é de alta velocidade”. Neste contexto, destacou a aposta pola transferencia que supn o proxecto RIIM e o seu carcter multidisciplinar, aspectos que, indicou, “encaixan moi ben” coa filosofa de traballo tanto da escola que dirixe como do novo Instituto de ���Ա�����پ����������� en Fsica en Ciencia Aeroespacial da �鶹���� do que forma parte o proxecto. O responsable académico amosou a aposta destes centros por involucrarse en proxectos concretos co sector produtivo e “abrirnos a retos que vean da man de desafos tecnolxicos, como é este caso”.

A xornada, titulada Mantemento no sector ferroviario, infraestrutura e material rodante, contou con tres conferencias. Unha sobre o mantemento do material rodante, a cargo de Santiago Garca, xerente de mantemento OSP norte en Renfe Fabricacin y Mantenimiento e profesor tamén na �鶹����, e outra sobre o mantemento de infraestrutura ferroviaria, a cargo de Alberto José del Arco, track manager de superestrutura do AVE Meca-Medina, de Copasa, que tiveron como obxectivo ofrecer “unha comprensin mis completa dos desafos neste campo”. Finalmente tivo lugar unha exposicin do propio RIIM a cargo de Higinio Gonzlez, investigador principal do proxecto e membro do Instituto de Fsica e Ciencias Aeroespaciais.

Contribur mellora das operacins

O proxecto RIIM arrancou en 2021 e prolongarase ata setembro de 2024, contando con financiamento das Lias Estratéxicas do Ministerio de Ciencia e Innovacin (Axencia Estatal de ���Ա�����پ�����������) e do Plan de Recuperacin, Transformacin e Resiliencia NextGeneration Unin Europea. Por parte da �鶹���� participa o Grupo de Enxeara Fsica, con sede na Escola de Enxeara Aeronutica e do Espazo do campus de Ourense. O investigador principal da iniciativa é o profesor Higinio Gonzlez e nel participan tamén os profesores e investigadores da �鶹���� Humberto Michinel, José Ramn Salgueiro, Ángel Paredes, Daniele Tomassini, Ivn Area, Ricardo Bendaa e Luis Miguel Gonzlez.

O obxectivo xeral de RIIM consiste en “contribur mellora das operacins de inspeccin e mantemento da superestrutura de vas férreas, concretamente as relacionadas coa deteccin de fisuras nas travesas, a deteccin do estado das suxeicins do carril e do estado do balastro”. A súa finalidade é obter un prototipo de sistema de inspeccin que contribúa a mellorar o mantemento preditivo dunha va férrea mediante algoritmos avanzados para o tratamento de informacin procedente de sensores pticos. Entre as lias de traballo do proxecto estn a definicin dos requisitos dun sistema de inspeccin ptica abordo de dresinas ferroviarias para a inspeccin dos elementos da va (como as travesas, os pernos de fixacin do carril e o balastro) e o deseo dun sistema de inspeccin ptico, mecnico, eléctrico e lxico que poida ser montado nun sistema tipo dresina para inspeccionar os elementos da va, como os xa citados de travesas, pernos de fixacin do carril e balastro.

A iniciativa tamén abrangue o deseo, desenvolvemento e validacin de varios conxuntos de algoritmos. Un grupo deles estar destinado a detectar as fisuras das travesas, clasificalas, determinar a súa localizacin xeoespacial e parametrizar a súa evolucin e necesidades de mantemento. Un segundo grupo de algoritmos ter como funcin detectar a existencia ou non dos pernos de suxeicin do carril s travesas, localizados xeoespacialmente, parametrizando a evolucin do seu comportamento e as necesidades de mantemento derivadas dos mesmos. Por último, un terceiro grupo de algoritmos ter como obxectivo “detectar o estado do balastro na superestrutura dunha va e comparar automaticamente o seu estado respecto a unha situacin anterior, sempre compatible con software xeoespacial, predicindo ademais o seu comportamento futuro e as necesidades de mantemento”.

Avances acadados no proxecto

Tal e como explicou Higinio Gonzlez na exposicin do estado do proxecto, ata o de agora tense avanzado no seu desenvolvemento en tres aspectos fundamentais. “Por unha parte, na deteccin automtica de clips xirados ou soltos sobre a va empregando técnicas de intelixencia artificial e algoritmos de procesamento de imaxe”, dixo. En segundo lugar, engadiu, na utilizacin de sensores LiDAR para a medicin da xeometra de va e para ver se existen desprazamentos no balastro. “Tamén temos montado unha va de ensaio e realizado as primeiras probas de campo na base de mantemento de Copasa en O Irixo, utilizando para iso un carro de va ensamblado por ns mesmos”. Respecto aos temas pendentes para o seguinte ano do proxecto, o investigador sinalou que son dous fundamentalmente: implementar un algoritmo para a deteccin de fisuras nas travesas de formign e realizar a integracin do sistema de inspeccin nunha dresina ferroviaria e a realizacin dunha batera de ensaios en O Irixo.