�鶹����

As tetraciclinas son os antibiticos mis usados en medicina veterinaria en Espaa. A través das excretas dos animais e do esterco, estes antibiticos chegan tamén aos ecosistemas terrestres. Na súa tese de doutoramento, a investigadora da �鶹���� Vanesa Sants Miguel analizou o impacto das tetraciclinas sobre as comunidades microbianas de solos agrcolas e probou con éxito o uso de cortiza de pino e cinza de biomasa para reducir a súa toxicidade.

A tese, titulada Impact of tetracyclines on microbial communities in agricultural soils, estivo dirixida por Manuel Arias Estévez e David Fernndez Calvio e foi presentada este curso na Facultade de Ciencias do campus de Ourense. Foi realizada, explica a súa autora, no marco do proxecto estatal Problemas ambientais derivados da presencia de antibiticos de uso veterinario no solo, financiado polo Ministerio de Economa y Competitividad.

“Os antibiticos do grupo das tetraciclinas son os mis utilizados no sector agrcola, especialmente como promotores do crecemento animal debido a que presentan unha alta actividade farmacolxica e solubilidade en auga. Ademais, estn considerados como unha das clases de antibiticos actuais mis baratos do mercado”, comenta a xa doutora pola �鶹���� e egresada en Ciencias Ambientais. Estes antibiticos, engade, son mal metabolizados polo intestino dos animais e entre un 30 e un 90% son excretados como composto orixinal. “Os estercos son amplamente utilizados como emendas orgnicas para solos agrcolas, polo que as repetidas aplicacins de estes estercos sobre os solos son unha das principais vas de entradas de antibiticos nos ecosistemas terrestres”, detalla Vanesa Sants.

Segundo explica a investigadora do Departamento de Bioloxa Vexetal e Ciencias do Solo da �鶹����, “os antibiticos de tetraciclina son moi estables e persistentes en solos e estercos debido s súas propiedades fsico-qumicas” e “as concentracins de tetraciclinas nos estercos  varan en funcin da especie animal, tipo de explotacin gandeira e rexin xeogrfica”. As, detalla, a persistencia dos antibiticos no medio terrestre vara desde das ata semanas e incluso meses. “Os antibiticos de tetraciclinas, unha vez que alcanzan o solo, poden afectar s comunidades microbianas do solo e poden causar cambios na diversidade microbiana, influr nas actividades encimticas, funcins ecolxicas do solo e incluso na súa estabilidade funcional”, comenta a autora do estudo.

Diferentes concentracins

Na súa tese de doutoramento probou o impacto de diferentes concentracins dos antibiticos da familia das tetraciclinas mis utilizados no mundo (a tetraciclina (TC), a oxitetraciclina (OTC) e a clortetraciclina (CTC)) en solos agrcolas de dúas das zonas con mis presin agro-gandeira galegas, como son A Limia e Sarria. Os resultados obtidos, indica a investigadora, “amosan que os antibiticos de tetraciclina teen toxicidade a altas concentracins” e que “os antibiticos de tetraciclina son persistentes (OTC) ou semi-persistentes (TC e CTC) nos solos durante os 42 das de incubacin”. As caractersticas dos solos, engade, “son puntos clave para a reducin da toxicidade que exercen os antibiticos sobre as comunidades bacterianas do solo”.

Sobre o crecemento bacteriano dos solos, na tese abordouse a avaliacin dos cambios estruturais e funcionais que poden sufrir en presencia destes antibiticos. “As actividades encimticas amosaron unha resposta variable tras a adicin das diferentes concentracins dos tres antibiticos testados”, apunta Vanesa Sants. Entre os resultados destaca que no caso da biomasa microbiana “non se puido obter ningunha tendencia clara tras a adicin das diferentes concentracins de antibiticos, é dicir, o efecto non foi dependente da dose, e pdense detectar comportamentos diferentes a doses baixas, medias e altas”.

Coa premisa de que “é necesario implementar prcticas de manexo que axuden a diminur os efectos dos antibiticos de tetraciclina sobre os microorganismos do solo”, na investigacin probouse a adicin ao solo de tres restos industriais moi abundantes en Galicia como son a cortiza de pino, a cinza de biomasa e a concha de mexilln triturada en diferentes doses. Os dous primeiros amosronse “como subprodutos eficaces para reducir a toxicidade dos antibiticos de tetraciclina sobre o crecemento bacteriano” pero pola contra a concha de mexilln triturada “non resultou ser un subproduto moi eficaz”.

Na tese tamén se abordou como a presencia de outros contaminantes no solo son capaces de xerar tolerancias das comunidades bacterianas dese solo a antibiticos, como é o caso dos metais pesados. “Os resultados revelan que as comunidades bacterianas do solo contaminadas con concentracins de metais pesados moi elevadas vlvense tolerantes ao propio metal e, ademais, tamén presentan co-tolerancia aos tres antibiticos de tetraciclina testados”, sinala a autora do traballo.