�鶹����

Desenvolver e implantar estratexias agroecolxicas para previr e manexar as malas herbas, sen o uso de herbicidas sintéticos, en ata 30 cultivos de relevancia econmica nas once rexins bioxeogrficas europeas. Con este obxectivo acaba de arrancar o proxecto europeo liderado pola �鶹���� Agrosus. Durante catro anos, socios de dez pases traballarn na conversin de sistemas agrcolas convencionais en sistemas agroecolxicos desde unha perspectiva local.  

O proxecto, chamado Agroecological strategies for sustainable weed management in key european crops, arrancou este mes de xuo e prologarase ata 2027. Conta cun orzamento de case cinco millns de euros, dos cales case 310.000 euros proceden do goberno húngaro e case 4,7 millns da Comisin Europea, a través da convocatoria de Horizonte Europa Agroecological strategies for sustainable weed management. O financiamento para a �鶹���� ascende a 926.625 euros. En Agrosus participa un consorcio de 16 socios de dez pases (Espaa, Portugal, Italia, Alemaa, Polonia, Ucrana, Romana, Hungra, Turqua e Islandia) cun perfil moi diverso, desde universidades e empresas ata asociacins de agricultores. 

Por parte da �鶹����, lder do proxecto, estn como investigadores principais Adela M. Snchez, do grupo BEV1 (Agrobioloxa Ambiental: Calidade, Solos e Plantas) e David Fernndez Calvio, do grupo BV1 (Planta, Solo e Aproveitamento de Subprodutos) e director do Instituto de Agroecoloxa e Alimentacin. “Ns estamos especializados no estudo da resposta das plantas s distintas condicins ambientais s que se enfrontan e o grupo de David est especializado no estudo da biodiversidade e calidade do solo, polo que nos complementamos perfeccin”, explica Adela M. Snchez, coordinadora de Agrosus. Ademais, da �鶹���� participa o grupo de Economa Ecolxica, Agroecoloxa e Historia, de Xavier Simn, na anlise do impacto socio-econmico das estratexias agroecolxicas que se implementen. En conxunto, Agrosus reunir durante 48 meses a un equipo internacional e multidisciplinar de “fisilogos vexetais, agrnomos, bilogos moleculares, edaflogos, economistas, socilogos, agricultores e asesores para abordar o problema da xestin das malas herbas co fin de garantir a produtividade e a rendibilidade sen comprometer a saúde dos ecosistemas”. Todas as partes interesadas participan “en todas as fases do proxecto para garantir a aceptacin e rpida adopcin das estratexias acordadas”. 

Estratexias alternativas e un cambio de paradigma

As prcticas agroecolxicas, detalla o equipo da �鶹���� participante, pretenden optimizar os procesos ecolxicos, a saúde pública e ambiental e o benestar, minimizando os custos sociais e ecolxicos da agricultura (como a degradacin do solo ou a contaminacin das augas) e capacitando s e aos agricultores e s comunidades basendose en dez elementos interrelacionados e interdependientes: diversidade; sinerxas; eficiencia; resiliencia; reciclaxe; co-creacin e intercambio de coecementos; valores humanos e sociais; cultura e tradicins alimentarias; gobernanza responsable e economa circular e solidaria. Neste contexto, as ferramentas e estratexias (preventivas, culturais, mecnicas, fsicas, biolxicas, dixitais, etc.) que se van a implantar no campo con Agrosus sern, segundo indican desde o proxecto, decididas conxuntamente coas partes interesadas (agricultores, asesores, vendedores locais, asociacins agrcolas, etc.), en funcin das malas herbas mis problemticas das diferentes rexins e cultivos, e analizarase o impacto a curto, medio e longo prazo das devanditas estratexias desde as perspectivas ambiental e socioeconmica. Concretamente, traballarn con ata 30 cultivos distintos, tanto de tipo perenne, como hortcola ou arable, nas once rexins bioxeogrficas da UE e pases asociados (Alpina, Anatolia, Ártica, Atlntica, do Mar Negro, Boreal, Continental, Macarronésica, Mediterrnea, Panonia e Esteparia). As, por exemplo, en Galicia implantaranse estratexias agroecolxicas para o cultivo do vio, o trigo e a pataca, mentres que en Hungra estudaranse as herbas aromticas.  

A agricultura da UE, explica o equipo investigador, segue dependendo, principalmente, do uso de herbicidas sintéticos para a xestin das malas herbas. “O seu uso masivo e indiscriminado nas últimas décadas incrementou a contaminacin do solo, o aire e a auga, o que provocou un aumento dos custos relacionados cos herbicidas na agricultura e graves problemas para o ecosistema e a saúde humana”, afirman lembrando como ademais este uso masivo de herbicidas sintéticos induciu evolucin de malas herbas resistentes. A Comisin Europea, engaden, est restrinxindo o uso de numerosas substancias sintéticas utilizadas ata agora na formulacin tpica dos plaguicidas que resultaron prexudiciais para a saúde humana, animal ou ambiental. “De feito, os agricultores europeos xa perderon o 60% das substancias dispoibles en 1991, que, a falta de alternativas, anda non foron substitudas, mesmo cando anda existe unha dependencia extrema do uso de herbicidas para a xestin das malas herbas nalgúns cultivos europeos de importancia econmica como os cereais e as patacas”, sinalan as e os investigadores. A estes factores, detallan desde o proxecto, engdese que o cambio climtico modificar tamén o patrn biolxico e ecolxico das malas herbas, as como a súa capacidade para interferir cos cultivos, o que dar lugar “a complexas interaccins entre cultivos e malas herbas e far necesarias estratexias alternativas para o seu control”. 

O enfoque de Agrosus é que “o medio mis axeitado para previr e xestionar as malas herbas é desenvolver e pr en marcha unha combinacin apropiada de estratexias agroecolxicas de evitacin dos devanditos herbicidas sintéticos para desenvolver sistemas agrcolas sostibles, seguros, produtivos, climaticamente positivos e resilientes”. As estratexias alternativas de xestin de malas herbas implicarn, sinalan, un cambio de paradigma na agricultura actual, implementando un enfoque holstico que vixe o ecosistema en lugar da planta como organismo único, pondo o foco na diversidade do ecosistema e a calidade do solo. Existe, sublian, “unha necesidade urxente de cambiar de sistemas agrcolas convencionais e mis vulnerables a sistemas agrcolas mis sostibles que permitan reducir a dependencia dos herbicidas e aumentar a resiliencia dos cultivos ao cambio climtico”. Para acadalo, afirman, hai que “lograr un cambio de paradigma na xestin das malas herbas que inclúa a eficiencia (da terra e as prcticas agrcolas), a substitucin (de pesticidas e fertilizantes qumicos) e o redeseo (a través de estratexias agroecolgicas), reducindo os impactos negativos das malas herbas e conservando ao mesmo tempo algúns dos beneficios ecolxicos desas plantas espontneas no campo de cultivo”. As, Agrosus pretende proporcionar ferramentas de xestin de cultivos que implementen estas técnicas para unha xestin sostible, xusta e segura das malas herbas en sistemas agrcolas convencionais.