�鶹����

A proliferacin das informacins falsas, imprecisas ou enganosas que se difunden a través das redes sociais e das aplicacins de mensaxera, converténdose nalgúns casos en virais, tense convertido “nunha preocupacin de primeira magnitude para gobernos e institucins internacionais”, dado que “pon en risco a estabilidade dos sistemas polticos democrticos” e constitúe “unha seria ameaza para a credibilidade dos medios de comunicacin”. Deste xeito poen o foco no problema global que representa desinformacin os profesores da Facultade de ��dz��ܲԾ����������� Mabel Mguez e Alberto Dafonte, coordinadores dun libro que recolle os principais resultados do proxecto de investigacin, financiado polo Ministerio de Ciencia e Innovacin, Narrativas digitales contra la desinformacin. Estudio de redes, temas y formatos en los fact-checkers iberoamericanos. Desenvolvido ao longo dos últimos catro anos e centrado na actividade das plataformas de verificacin de datos ou fact-checkers de dez pases iberoamericanos, este proxecto do grupo Sepcom permitiu constatar que a poltica é “o eixe fundamental arredor do que xiran os contidos” producidos por estes verificadores, centrando preto do 40% das súas publicacins, como sinala Mguez. Ao mesmo tempo, explica, a infodemia xerada pola covid-19 converteu a saúde noutra das temticas centrais destas plataformas no perodo analizado.

Publicado por ��dz��ܲԾ����������� Social, o libro Narrativas digitales contra la desinformacin. Verificacin de datos y alfabetizacin en la sociedad digital presenta, dun xeito divugaltivo, os principais resultados deste proxecto, xunto coas achegas de expertos e expertas de diferentes universidades espaolas, da Michigan State University e da Universidad Catlica de Chile. 

A poltica como eixe ata a irrupcin da covid-19

Tras un primeiro bloque centrado nun fenmeno que, como explica Dafonte, engloba “toda aquela informacin falsa, imprecisa ou enganosa presentada e promovida coa intencin de facer un dano público ou con nimo de lucro”, a segunda parte do libro recolle os resultados da anlise das estratexias de distribucin de contidos das 17 plataformas de Espaa, Portugal e América Latina, acollidas International Fact-Checking Network (IFCN). Este estudo constata que o “volume de desinformacin” que xera “o da a da da actividade poltica” nos diferentes pases fai desta, como sinala Mguez, o principal campo de traballo destas iniciativas, representando preto do 40% dos contidos que publicaron en Facebook e Instagram en 2021. Non obstante, a pandemia converteu a saúde na segunda temtica mis relevante nestes anos, mesmo para plataformas ata entn “orientadas case en exclusiva verificacin de contidos de tipo poltico”, protagonizando boatos que “circularon por varios pases, relacionados sobre todo coas vacinas”.

O libro detense tamén no uso que os fact-checkers realizan das diferentes redes sociais, sendo X, a antiga Twitter, a mis empregada. Neste punto, outra das cuestins detectadas foi que, a raz, da covid-19, estas plataformas “incrementaron moito a súa actividade en redes sociais”, o que provocou que “as súas comunidades de seguidores aumentaran tamén dunha maneira moi significativa”, destaca Mguez. Pola contra, isto non se traduciu nun aumento significativo “das interaccins que conseguen coa súa actividade, que seguen sendo limitadas”. Nese senso, outro dos obxectivos do proxecto era coecer que factores podan contribur a unha mellor difusin dos seus contidos, constndose a influencia que teen “os cambios nos algoritmos” das redes sociais hora de determinar cales poden “xerar mis interaccins”, como explica Dafonte.  

O proxecto abrangueu tamén o estudo do uso que realizaban de servizos de mensaxera como WhatsApp ou Telegram, que se teen convertido “nunha das principais vas de difusin de desinformacin”, as como a producin de contidos audiovisuais para redes sociais. 

Da verificacin de datos alfabetizacin meditica

A terceira parte do libro aborda diferentes “contextos de desinformacin”, relacionados cos mbitos da saúde, o feminismo e o discurso do odio xerado contra a comunidade chinesa durante a pandemia, mentres que a última céntrase na importancia da “alfabetizacin meditica” fronte a esta problemtica. Como lembra Dafonte, as restantes estratexias, como os desmentidos, “son reactivas” e chegan “a moita menos xente que os boatos”, sendo esta a que permite xerar un “esprito crtico” na cidadana e dotala das “ferramentas necesarias para enfrontarse con seguridade ao ecosistema informativo”. 

A alfabetizacin meditica foi, de feito, outro dos eixes dun proxecto no que se inseriron accins como o deseo dun , dispoible no repositorio Procomún, no que presentan unha serie de vdeos e unidades didcticas dirixidas a alumnado de secundaria. Ao mesmo tempo, tamén estn previstas novas publicacins resultado deste proxecto, no que se inseriu as mesmo o , que o grupo Sepcom promoveu de xeito virtual o pasado mes de xuo e no que participaron mis dun centenar de relatores e relatoras de 14 pases.