�鶹����

“Explorar a utilidade das tecnoloxas cartogrficas na xestin integrada da proteccin do patrimonio arqueolxico e na prevencin de incendios forestais”. Este era, como sinala a profesora da Escola de Enxeara Forestal Julia Armesto, o principal obxectivo do proxecto de investigacin Paleointerfaz, seleccionado na convocatoria de proxectos de I+D+i Retos de ���Ա�����پ����������� do Ministerio de Ciencia, Innovacin y Universidades. Centrado en coecer se a proteccin de elementos patrimoniais como os petrglifos podera contribur a diminur os efectos dos incendios forestais, investigadoras e investigadores desta escola traballaron ao longo dos últimos tres anos no desenvolvemento dunha metodoloxa que permite identificar enclaves arqueolxicos que súa vez poderan conformar “reas de xestin para a prevencin” dos lumes. O proxecto abrangueu a caracterizacin da vexetacin destes puntos, para logo coecer, a través de simulacins, que efectos tera unha actuacin sobre esta hora de reducir a intensidade dos lumes. Esta metodoloxa púxose en prctica na comarca do Baixo Mio, na que identificronse 39 “agrupacins con potencial estratéxico” para cumprir esa dobre funcin de preservacin do patrimonio e prevencin de incendios. 

Como explica Armesto, investigadora principal do proxecto, Paleointerfaz tia como reto a busca de sinerxas entre “dous universos entre os que percibimos unha interseccin”, a preservacin de bens patrimoniais, que en Galicia poden atoparse en boa medida rodeados de vexetacin, e os labores de prevencin dos lumes. Co obxectivo de identificar “limitacins e sinerxas” nunha cuestin “que involucra múltiples axentes institucionais e sociais”, levouse a cabo unha enquisa, na que participaron 227 profesionais da xestin do patrimonio, a prevencin e extincin de lumes e a xestin forestal, cuxos resultados foron presentados recentemente nunha xornada virtual. Estes permitiron constatar “consensos significativos” entre os sectores consultados en aspectos como que a seguridade dos visitantes aos xacementos pode verse afectada polos incendios e a necesidade de establecer medidas “como plans de prevencin e de evacuacin”, ou a identificacin do pastoreo como “unha medida de control preventivo da vexetacin”. Ao mesmo tempo, detectronse tamén, como apunta Armesto, “oportunidades de mellora na cooperacin” entre os diferentes axentes, ao existir “disparidade de criterios” respecto de cuestins como que medidas adoptar para a xestin de vexetacin e a proteccin da contorna. 

39 reas estratéxicas no Baixo Mio

Concludo nestas semanas, no proxecto Paleointerfaz: elemento estraégico en la prevencin de incendios forestales. Desarrollo de metodologas de anlisis 3D y multiespectral para la gestin integrada participou un “equipo multidisciplinar” de expertos e expertas, entre os que se atopaban os investigadores da EE Forestal Juan Picos, Laura Alonso, Ana Solares e Thais Rincn, o coordinador do Mster Fuego, Domingo Molina, e o arquelogo e profesor da Escola Superior de Conservacin e Restauracin de Bens Culturais de Galicia Fernando Carrera. 

A primeira fase do proxecto centrouse no desenvolvemento “dunha metodoloxa que nos axudase a recoecer, agrupar e caracterizar enclaves arqueolxicos que, debido as súas caractersticas, puidesen conformar reas de xestin para a prevencin de incendios”, explica Solares. A rea de estudo seleccionada foi a comarca do Baixo Mio e os concellos contiguos de Baiona e Gondomar, onde poden atoparse 755 xacementos arqueolxicos, dos que 692 localzanse en zonas forestais. Tras este primeiro filtrado, xerronse as “reas de influencia” destes enclaves, “as extensins nas que convira realizar labores de mantemento e xestin da vexetacin de cara a protexelos dos incendios”, o que dada a proximidade entre moitos levou definicin de 319 agrupacins, das que se realizou unha caracterizacin pormenorizada. Por último, atendendo a factores como as coberturas do solo, os modelos de vexetacin e factores topogrficos como que puidesen atoparse en cumios ou pendentes, onde “ocorren cambios no comportamento dos lumes”, seleccionronse 39 agrupacins “con potencial estratéxico” en materia de prevencin.

Anlise dos incendios que estn por vir

Definidas as reas, a seguinte fase centrouse na “realizacin de mapas de modelos de combustible, estruturas de vexetacin tipo s que se lles presupn un determinado comportamento fronte ao lume”, como explica Alonso. Empregando a metodoloxa desenvolvida na EE Forestal para o , levouse a cabo unha “caracterizacin da estrutura e altura da vexetacin”, que permite diferenciar entre zonas rochosas, de pasto, con matogueiras menores ou maiores dun metro, con restos de cortas e con arborado con ou sen continuidade horizontal, sendo esta última a maioritaria na zona de estudo.

Estes mapas de combustible permitiron súa vez estudar cal sera o posible comportamento dun lume nesta rea. Realizronse 2840 simulacins de incendios, dirixidas a coecer os efectos que tera un hipotético lume durante oito horas, partindo de 355 “puntos probables de inicio” e de oito escenarios meteorolxicos diferentes, que abranguen tanto “condicins tpicas como atpicas”, seguindo a metodoloxa descrita no proxecto Firepoctep. Estas simulacins proporcionaron informacin tanto da velocidade e intensidade que alcanzara o incendio como dos “camios” polos que avanzara. A anlise destes datos permitiu comprobar que, “en condicins tpicas”, as agrupacins avaliadas nesta rea non sufriran “incendios catastrficos, de mis de 2000 hectreas”. Maios estes si poderan darse en escenarios climatolxicos atpicos, nos que as lapas alcanzaran “unha velocidade de propagacin moi alta e unha intensidade por riba dos limiares mis crticos”, sinala Rincn. 

Estas simulacins permitiron súa vez “identificar cales seran as zonas mis crticas”, das que seleccionronse nove para levar a cabo novas simulacins, a partir dunha “modificacin dos modelos de combustible”, que pasaba por “diminur a intensidade e altura da matogueira ou diminur a continuidade vertical na vexetacin”. Con estes novos criterios, as simulacins amosaron como “cambia completamente a velocidade de propagacin e diminúe a intensidade” dos lumes, tanto en condicins tpicas como atpicas, se ben nestas últimas “continúa existindo unha porcentaxe media-alta de intensidade do lume”, explica esta invesigadora.