�鶹����

Mis al dos coecementos clnicos, a comunicacin médico-paciente é unha das competencias clave para unha atencin sanitaria de calidade, o que require que o persoal médico conte con habilidades comunicativas e capacidade de empata. Co propsito de que as e os futuros profesionais deste eido poidan traballar estas habilidades, docentes das universidades de Vigo e Salamanca desenvolveron un novidoso proxecto de innovacin docente que propn o uso de intelixencia artificial xerativa como ferramenta para adestrar estas habilidades nunha contorna simulada. Trtase dun chatbot que non s permite emular unha conversa con diferentes perfs de pacientes, senn que tamén lles achega unha avaliacin sobre o seu desenvolvemento de xeito inmediato. Esta ferramenta foi deseada por un equipo multidisciplinar de investigadores e investigadoras, dos que forma parte o profesor da Facultade de ��dz��ܲԾ����������� Xabier Martnez Roln. 

A pesar de que numerosos estudos demostraron que a empata clnica non s mellora a experiencia do paciente, senn que inflúe positivamente na adherencia aos tratamentos e na precisin diagnstica, o desenvolvemento sistemtico destas habilidades de comunicacin e empata segue sendo un dos grandes retos na formacin médica, . Nese senso, este proxecto permite ao estudantado “practicar as súas habilidades comunicativas de forma repetida, segura e personalizada, creando situacins clnicas simuladas, con avaliacin e feedback inmediato”, sinala o director deste proxecto, Carlos Montilla, profesor do Departamento de Medicina da Usal e reumatlogo no Hospital Clnico Universitario de Salamanca. 

“Os médicos teen que dar malas noticias e hai que aprender a dalas”, engade Martnez Roln, que traballou no deseo desta ferramenta xunto aos reumatlogos Carlos Montilla e Esther Toledano e psicloga Beatriz Vicente. Combinando coecementos de diferentes reas, o seu traballo centrouse en empregar a intelixencia artificial xerativa para “adestrar un chatbot para que sexa capaz de simular as personalidades de varios pacientes”, que permitan que o estudantado de Medicina traballe “habilidades de comunicacin e de empata”. O resultado, sinala o investigador do grupo Sepcom, é “unha experiencia piloto para implantar na aula un chatbot que permite ao alumnado enfrontarse a posibles casos, cun comportamento similar ao que tera un paciente real”.

Paciente e avaliador

O chatbot deseado permite practicar conversas clnicas tantas veces como sexa necesario, recibir retroalimentacin inmediata e tomar conciencia do impacto da linguaxe, o ton e a actitude profesional no benestar das e dos pacientes. Nomeadamente, nesta experiencia piloto desearon tres perfs de pacientes, afectados por diferentes enfermidades reumatolxicas e dirixidos a traballar diferentes aspectos comunicativos, como a validacin emocional ou a escoita activa. Deste xeito, o estudantado pode interactuar con pacientes virtuais que simulan distintos perfs clnicos, en situacins emocionalmente complexas, como pode ser comunicar un diagnstico difcil, xestionar o medo ou a ira dun paciente, explicar un tratamento crnico ou acompaar en procesos de incerteza. Todo iso, sinalan os responsables do proxecto, “nunha contorna segura, sen presin asistencial e coa posibilidade de repetir, reflexionar e mellorar”.

Os algoritmos desenvolvidos permiten súa vez que esta interaccin vaia evolucionado, segundo a actitude comunicativa do estudante. Ademais, explica Martnez Roln, trtase dunha ferramenta “cun comportamento dobre”, xa que, unha vez a persoa usuaria introduce “as palabras de control, deixa de comportarse como un paciente e avala toda a conversa”. Nesta avaliacin, explica, infrmalle sobre “como foi a súa intervencin e como interaccionou”, vez que lle informa de que “puntuacin obteran segundo a escala de empata de Jefferson” e lle ofrece “informacin sobre como comunicar malas noticias”.

Nese senso, este proxecto combina a súa experiencia de traballo coa intelixencia artificial xerativa, coa “experiencia profesional médica e a experiencia formativa de futuras e futuros médicos” do persoal docente da Usal, pero “tamén a perspectiva da psicoloxa”, que permite definir os patrns de conduta e de resposta esperada para cada paciente. 

“Como investigador en comunicacin e nos usos da intelixencia artificial, este proxecto foi un reto”, recoece Martnez Roln, que salienta o positivo de xerar “sinerxas con outras reas de coecemento”. De feito, lembra, esta experiencia xorde da colaboracin que mantén coa Sociedade Galega de Reumatoloxa, coa que desenvolve cada mes actividades formativas sobre aplicacins prcticas da IA xerativa. Os primeiros traballos desta “rede interdisicplinar” para o desenvolvemento desta ferramenta foron as mesmo abordados nunha comunicacin presentada o pasado mes de outubro no II Congreso Internacional do Campus Crea. 

Tecnoloxa que axudara a “humanizar” a medicina

“Nun sistema sanitario cada vez mis saturado e tecnificado, reforzar a comunicacin médico-paciente é clave para mellorar a confianza e a calidade asistencial”, sublia Montilla, que incide en que este proxecto defende que “a tecnoloxa pode servir para humanizar” a medicina, posto que saber escoitar, explicar a acompaar ao paciente “pode marcar a diferencia entre unha boa atencin médica e unha experiencia frustrante”. Nese senso, os responsables deste proxecto sosteen en que a empata non é “unha cuestin soamente de personalidade”, senn “unha habilidade que se pode aprender e adestrar”.

Desde a Usal fan tamén fincapé en que a IA non pretende substitur a formacin clnica tradicional nin a interaccin humana, senn “complementala e reforzala”, facilitando un adestramento continuo de competencias clave que soen quedar relegadas fronte aos contidos técnicos. É por iso que os responsables do proxecto propoen que este tipo de ferramentas se integren de forma estrutural no currculo formativo dos estudos de Medicina. “Nun contexto sanitario cada vez mis complexo, a capacidade de comunicarse con humanidade, claridade e sensibilidade consoldase como un piar esencial do exercicio médico”, conclúe Montilla.