�鶹����

Abordar, dun xeito inclusivo, a definicin de posibles escenarios futuros e as oportunidades e problemticas asociadas a estes. Esta idea, articulada en torno ao concepto de gobernanza anticipatoria aberta, e a súa aplicacin na introducin de innovacins tecnolxicas constitúe o eixe do proxecto de investigacin TERGA, financiado polo Ministerio de Ciencia e Innovacin e  a Agencia Estatal de ���Ա�����پ����������� (AEI) e coordinado pola Universidade do Pas Vasco (UPV/EHU). Neste proxecto, no que participa o coordinador do Post-Growth Innovation Lab da �鶹����, Mario Pansera, insrese o seminario Imagining Alternative Futures, que este xoves e venres se desenvolve na sede da Vicerreitora do campus de Pontevedra. O encontro reúne investigadores e investigadoras destas dúas universidades, co propsito de xerar un debate sobre “modelos de anticipacin e creacin de imaxinarios” que permitan, entre outros aspectos, “anticipar as consecuencias negativas da introducin de novas tecnoloxas e involucrar a cidadana” nestes procesos, sinala Pansera.

“Na implantacin da intelixencia artificial, ninguén preguntou xente, s persoas que non estn traballando directamente no seu desenvolvemento, sobre cales poderan ser as súas implicacins negativas”, engade o responsable do Post-Growth Innovation Lab como exemplo desa idea de anticipacin que centra o proxecto Tecnologas emergentes responsables: la construccin de futuros socio-técnicos mediante gobernanza anticipatoria abierta, TERGA (PID2020-114279RB-I00). Seleccionado na convocatoria de 2020 de proxectos de I+D+i do Ministerio de Ciencia e Innovacin, Terga ten como investigadores principais os integrantes do grupo Praxis da UPV/EHU Andoni Ibarra e Hannot Rodrguez e reúne un equipo multidisciplinar de expertos e expertas co obxectivo de construr un “marco robusto” de gobernanza anticipatoria aberta, dirixido a avaliar e orientar a aplicacin de prcticas responsables anticipatorias na investigacin e a innovacin no mbito das tecnoloxas emerxentes.

“A anticipacin implica utilizar o futuro para tomar decisins no presente”, salienta Rodrguez dun concepto que, lembra, “non supn predicir”, senn traballar na “representacin de posibles escenarios futuros, de maneira que habiliten prcticas no presente”. Nese senso, engade o investigador da UPV/EHU, trtase dun paradigma que supn “anticiparte a posibles problemas, que poden ser de ndole ambiental, social ou ético”, pero que vai mis al de abordar “posibles riscos e como evitalos”, xa que constitur “un elemento que gua s prcticas do presente”. De a que o proxecto poa o foco na idea da “gobernanza aberta”, posto que “a anticipacin pode utilizarse tanto para abrir como para pechar escenarios”, xa que eses “futuros plausibles” poden determinarse con prcticas mis ou menos inclusivas e participativas. “Ests apelando ao futuro para determinar cuestins do presente”, lembra Rodrguez, que incide na necesidade de ver a anticipacin “como unha ferramenta posta ao servizo do desenvolvemento de prcticas cientficas e tecnolxicas mis abertas a outras voces e perspectivas” e polo tanto, “mis tendentes a posibilitar un conxunto de escenarios mis amplo”.

Imaxinando futuros alternativos

No desenvolvemento deste proxecto, que se estende ata 2024, enmrcanse unha serie de seminarios dirixidos a debater os resultados acadados, como o que nesta xornada botou a andar na Casa das Camps, que busca tamén pr en común as lias de anlise sobre anticipacin co traballo desenvolvido polo Post-Growth Innovation Lab nos mbitos do poscrecemento, decrecemento e innovacin responsable. Tras a súa apertura por parte de Pansera e Rodrguez, a xornada arrancou cunha conferencia do investigador da UPV/EHU e da Universidade de Twente Sergio Uruea sobre ese concepto de anticipacin e innovacin responsable e continuou coa presentacin de dous casos de estudo por parte dos investigadores do Post-Growth Innovation Lab Alejandro Fortuny e Poonam Pandey.

As intervencins de David A. Martnez, que afondou nunha das lias de traballo do proxecto, a aplicacin da gobernanza anticipatoria aberta no eido da nanomedicina, e de Hannot Rodrguez completaron a sesin matinal dun seminario que continúa esta tarde cun relatorio do tamén investigador da �鶹���� Javier Lloveras sobre o dereito a reparar. Esta primeira xornada complétase coas intervencins de Juan Telleria e Jo Beker, xunto cun debate final. Xa o venres, a actividade pecharase cunha xornada de anlise sobre esa “anticipacin de futuros alternativos”, coordinada por Uruea.

Da definicin súa aplicacin

De tres anos de duracin, entre os obxectivos do proxecto Terga figura tamén, xunto ao desenvolvemento dese concepto de anticipacin, unha anlise das prcticas de investigacin e innovacin responsable (RRI) no mbito das tecnoloxas emerxentes. A idea, engade Pansera, “é empezar a falar dos problemas que poidan xurdir antes de introducir as novas tecnoloxas, implicando a distintos actores”, en lugar de que, unha vez implantadas, “caracterizar o risco” e desear leis para limitalo.

Nese senso, o proxecto busca non s desenvolver esa idea de gobernanza anticipatoria dun xeito terico, senn tamén tratar “de implantala nunha experiencia”, como explica Rodrguez. Con ese propsito, conta coa participacin da empresa Applied Nanoparticles, unha spin offf do Institut Català de Nanociencia i Nanotecnologa (ICN2), na que se tentar “operativizar ese concepto, nun proxecto de nanomedicina, inclundo diferentes actores sociais”.