�鶹����

De Londres s Hurdes. Das Hurdes a Madrid, de al a Granada e finalmente a Vigo pasando polo festival de Cans. A historia da pelcula documental Donde acaba la memoria��é a historia dunha viaxe xeogrfica, temporal e persoal, a historia de Buuel pero tamén a historia do hispanista Ian Gibson. A cinta, proxectada este venres no cine Salesianos, est dirixida polo profesor de Filoloxa e Traducin e investigador do grupo Pablo Romero e quere ser un espello a través do que coecer a Gibson mentres el segue os pasos de Luis Buuel��e a súa pelcula��Tierra sin pan.

As, o documental emprega as investigacins de Gibson sobre Buuel como fo condutor, traslada ao espectador s Hurdes, percorre as súas aldeas, pero pouco a pouco, Tierra sin pan e Buuel deixan paso ao historiador irlandés como verdadeiro protagonista, amosndoo como un rescatador da memoria histrica e un estudoso de tres dos principais creadores espaois de todos os tempos: Lorca, Dal e o propio Buuel. Donde acaba la memoria pecha, de feito, a triloxa de pezas audiovisuais froito de mis de 50 anos de investigacins.��
Gibson recoece que “pode que non houbese nin un s da da mia vida no que non pensase nos últimos momentos, as últimas horas, os últimos das de Federico Garca Lorca”. E esta afirmacin coincide plenamente con como Romero define ao escritor irlandés tras nove anos traballando cbado con cbado: unha persoa “dedicadsima ao seu traballo, rigoroso e extremadamente traballador e produtivo e tamén moi obsesivo, que pode pasarse unha semana buscando unha dato que finalmente solo vai ser unha nota ao pé nun libro de 1000 pxinas”.��

Memoria histrica e reconciliacin

Tanto Romero como Gibson, acompaados polo reitor da �鶹����, Manuel Reigosa e o produtor Xavi Font, participaron na presentacin da cinta este venres en Vigo.��Na súa intervencin e no coloquio posterior Gibson fixo unha firme defensa da memoria histrica, un exercicio que ao seu entender servira tanto para curar feridas como para a reconciliacin. “É unha obsesin mia”, recoeca, “non pode ser que sigan en fosas comúns e cunetas mis de 100.000 espaois e espaolas". Considera que darlle un enterro digno é��algo "humano e necesario”, do mesmo xeito que se fixo durante a ditadura cos fusilados polo bando republicano. Pero “hai tanto que facer, hai traballo para séculos”, laibase. Con el coincida o reitor, que remarcaba que “como pas precisamos pechar unha serie de feridas que seguen abertas”. Gibson tamén reflexionou sobre Lorca como a figura de Lorca como smbolo da reconciliacin.��“Para min foi un privilexio dedicarlle décadas ao estudo da súa morte e tamén da súa vida” e recuperar os seus restos sera un gran paso, sinalaba.

O historiador non deixou pasar a ocasin de referirse����súa relacin con Galicia, con Vigo e con, entre outros, o poeta José Luis Franco Grande, Eduardo Blanco Amor ou César Torres Martnez, vigués que foi gobernador civil de Granada xusto antes da sublevacin. Quixo tamén trasladar o seu agradecemento a Pablo Romero por ter sacado adiante o proxecto a pesar dos moitos contratempos que xurdiron. “Foi un proceso longo que estivo case morto”, asuma o director e docente, “pero se finalmente o sacamos adiante foi porque se fas unha pelcula sobre alguén obstinado ata dicir basta, abandonar a medio camio non era o seu”. O reitor tamén felicitou a Romero e expresou a súa ledicia porque a Facultade de Filoloxa e Traducin conte “con talentos como o de Pablo, que non tean que estar polo mundo adiante e poidan desenvolver a súa tarefa na casa; é un orgullo contar contigo”.

Unha historia que comeza e remata en Granada

Donde acaba la memoria “non é unha biografa”, remarca Pablo Romero, xa que Gibson non quere que ninguén faga unha biografa del “porque non ten interese algún e porque sei por experiencia que ninguén di a verdade cando fai unha autobiografa”. Por iso, esta cinta “non é un documental ao uso, non lle poemos o espello diante, poémollo por detrs e seguimos os seus pasos”, explica o director. “A peli é unha viaxe na que seguimos a Ian primeiro nas Hurdes, entendemos un pouco quen era Buuel, que supuxo esa pelcula para o director, e para Espaa en xeral, e imos mirando cara onde mira Ian; pero pouco a pouco imos xirando o espello cara el. Nas Hurdes podémolo ver investigando, emprendendo aventuras, escalando un precipicio para chegar ao lugar no que estivo Buuel. Tamén podemos velo na Residencia de Estudiantes onde estiveron Buuel, Lorca e Dal, entrevista a Saura ente outros e, pouco a pouco, achegmonos a Gibson, sobre todo en Granada”. E é que precisamente en Granada é onde comezou esta historia de Ian Gibson hai 65 anos, e é tamén onde remata todo. Al amosa ao espectador o que define como a súa tumba, unha biblioteca na que reuniu todos os libros que foi adquirindo ao longo dos anos e, “a diferencia das tumbas que el busca”, est aberta e dispoible para todo o mundo. Nesta coleccin est, por exemplo unha gravacin de hai décadas na que conseguiu entrevistar ao enterrador de Lorca, como se pode ver no documental.

O detective literario ante o espello��

O xermolo de Donde acaba la memoria est en Londres, cidade na que Pablo Romero residiu durante 15 anos. Mentres realizaba tarefas de interpretacin no Festival Internacional de Cine de Londres coeceu por casualidade ao galardoado director da BBC Mike Dibb co que xurdiu un boa relacin. Co tempo o agora docente da �鶹���� descubriu que Dibb era amigo dende a época da universidade de Ian Gibson. Tras dous documentais sobre Garca Lorca e Salvador Dal, comezaban naquel momento un sobre Buuel, no que Pablo Romero se involucrou e “aquel encontro casual acabou transformado nunha oportunidade persoal e profesional”.��

Tras nove anos traballando Ian Gibson amsase fascinado pola “súa dedicacin a unha tarefa a tan longo prazo, como os 65 anos que leva buscando a Garca Lorca, nunha época na que todo é instantneo”. Explica que non se recoece como hispanista, senn como un detective literario. Toda a súa traxectoria profesional “mrcase como obxectivo converter as historias en minúscula en historias con maiúscula; facer que as memorias individuais das persoas que entrevista, sempre subxectivas e individuais, se transformen en algo obxectivo e desapaixoado”. Nos seus libros “ten a responsabilidade de escribir uns feitos que logo constitúen a nosa historia, a nosa memoria histrica. Iso fascname, porque é quen de separar as cousas que non son das que si son e coidar cada un dos adxectivos porque como Gibson recoece, cada adxectivo é unha cuestin ética”. O docente tamén sinala o paradoxo de que un irlandés sexa “quen nos conte como fomos e en certo modo como somos tamén. Por iso a cinta se chama Donde acaba la memoria, porque onte acaba a memoria é onde comeza a historia. Ese é o lugar, a fronteira na que se atopa Ian”.

Resultados dun proxecto de investigacin

A cinta é o “produto final” do traballo de Pablo Romero como investigador Ramn y Cajal no grupo GALMA, centrada na traducin e accesibilidade para persoas xordas e cegas durante o proceso de elaboracin dos traballos audiovisuais, denominado accesible filmmaking ou cinematografa accesible. Esta é unha aposta por un novo modelo que propn que a traducin e a accesibilidade para persoas xordas e cegas no cine non se realice cando a pelcula xa est rematada, senn alo longo do proceso. Na súa pelcula pon en prctica os resultados destas investigacin: a pelcula est falada en inglés e en casteln, ten subttulos “un pouco creativos e rodamos tendo en conta onde iran, por exemplo, facendo unha peza de cinematografa accesible dende o principio.
��