�鶹����

Unha inspiracin nacida da aversin non é nada novo en literatura, pero no caso de Franz Kafka, o seu exercicio profesional no eido xurdico, que el detestaba, foi unha motivacin especialmente produtiva. Tanto é as, que segundo Francisco Pérez de los Cobos, expresidente do Tribunal Constitucional, “resulta imposible imaxinar a obra de Franz Kafka desligada da súa condicin de xurista”. O catedrtico de Dereito do Traballo e da Seguridade Social da Universidade Complutense de Madrid fixo esta reflexin este mércores na Facultade de Ciencias Xurdicas e do Traballo no marco da xornada de relatorios que serviu como apertura de curso do Programa de Doutoramento en Ordenacin Xurdica do Mercado.

A intervencin de Pérez de los Cobos xirou arredor da relacin de Kafka co dereito, prestando especial atencin anlise xurdica de A metamorfose. O evento arrancou coas intervencins de Francisco Torres, decano da Facultade de Ciencias Xurdicas e do Traballo; Antonio Collazo, director da Escola Internacional de Doutoramento da �鶹���� e Pablo Raúl Bonorino, coordinador do Programa de Doutoramento, que foron os encargados de dar a benvida aos poentes e asistentes que ateigaron o saln de graos da facultade e de presentar as novas lias de investigacin do programa.

A xornada contou tamén coa participacin de Tiziana Chiusi, catedrtica de Dereito civil, Dereito romano e Dereito europeo comparado, directora do Instituto de Dereito Europeo e docente na Universidade do Sarre (Alemaa), que ofreceu un relatorio sobre os lugares da memoria en Europa, lugares fundadores da identidade europea.

Unha aversin que acabou sendo unha inspiracin

Pérez de los Cobos comezou explicando que Kafka se doutorou en Dereito no ano 1906 na Universidade Alem de Praga, pero “fxoo cun expediente moi pouco brillante”, porque como tantos outros, “elixira a carreira de Dereito por eliminacin, condicionado pola súa orixe xuda e pola presin do seu pai e, segundo todos os testemuos, estudou a carreira de mala gana”. Con todo, acabou traballando no Instituto de Accidentes de Traballo do Reino de Bohemia e, “a pesar de ser valorado polos seus superiores e estimado polos seus compaeiros, durante toda a súa vida abominou da súa profesin, na que va un obstculo insuperable para realizar a que era a súa verdadeira vocacin: a literatura”. 

Pero esta “aversin cara o Dereito e o seu exercicio profesional” foi, non obstante, “enormemente inspiradora e produtiva, porque como se desprende do conxunto da súa obra, o dereito ten unha presenza extraordinaria nas diversas manifestacins da súa creacin, nas que ademais acada un nivel de reflexin sobre o xurdico que carece de parangn na literatura contempornea”. Por todo isto, para Pérez de los Cobos, “resulta imposible imaxinar a obra de Franz Kafka desligada da súa condicin de xurista, pois é imposible pensar que sen a súa formacin xurdica, sen a súa actividade profesional e sen o seu coecemento do Estado, das súas institucins e dos tribunais que lle procurou a súa prctica laboral, tivese podido escribir tantas e tan inquietantes e certeiras pxinas como escribiu”. 

O Dereito, presente en toda a súa obra

Como explicou o catedrtico da Universidade Complutense, a preocupacin polo xurdico percorre toda a obra de Kafka e “non se limita a aquelas obras cuxo ttulo fai unha alusin xurdica explcita”, como O proceso, O novo avogado, Ante a lei ou Na colonia penitenciaria. Tamén est presente “naquelas outras obras nas que, sen ttulo alusivo, teen unha dimensin xurdica evidente como O castelo ou O fogueiro ou mesmo noutras sen relacin aparente con este eido, como O desaparecido ou A metamorfose".

Esta aproximacin ao Dereito na obra de Kafka lévase a cabo, segundo Pérez de los Cobos, dende unha perspectiva singular que, ao seu entender, “é a mis adecuada para interpretalo”. O escritor actúa como un “sagaz anatomista do poder, ao que escruta sen contemplacins e ispe en toda as súas formas”. A súa obra é, ao seu entender, “unha verdadeira diseccin das relacins de poder, non s entre o cidadn e os poderes públicos, senn tamén, e isto d conta da súa modernidade, das relacins de poder interprivados. Desvela o poder onde outros non o perciben, porque a súa mirada se detén tamén na observacin e na anlise das relacins de poder entre privados, nas que, a miúdo, a presenza do poder non se advirte porque con frecuencia parece o resultado natural das relacins sociais”. E é que Kafka, engada o xurista, “va no Dereito a linguaxe do poder e considerbao un instrumento para o seu exercicio en mans de poderes públicos e privados e, por iso, a descricin fra e descarnada que fai deste poder constitúe unha crtica sen paliativos ao aparato legal que o regula e lle d respaldo”. 

Tras facer esta disertacin xeral sobre a obra de Kafka, Pérez de los Cobos pasou a centrarse na súa publicacin mis coecida, A metamorfose, xa que nela se aborda “a anlise de sendas relacins de poder interprivadas, as de traballo e as familiares, respecto das cales, o aparato legal existente o que faca era formalizar o statu quo previamente existente”.