�鶹����

Cmpre remontarse a 2014, cando o grupo Variation in English WorldWide-ViEW da �鶹���� e da Universitat de les Illes Balears recibe un encargo do consorcio International Corpus of English da Universidade de Zürich de compilar o compoente xibraltareo dese corpus, para fixar o inicio do seu percorrido investigador sobre Xibraltar. Coa bagaxe previa adquirida desde 2010 no estudo dos ingleses do mundo, World Englishes, como as variedades faladas en Xamaica, India ou Hong Kong, as docentes e investigadoras Elena Seoane Posse da �鶹���� e Cristina Surez Gmez e Luca Loureiro Porto da Universitat de les Illes Balears foron quen en 2023, tras un longo perodo de dificultades para achegarse realidade xibraltarea, "onde a maior parte da cúpula cultural do territorio s contempla e respecta a cultura do Reino Unido, de acceder incipiente revolucin cultural que se est a producir e emprender as a publicacin dun libro e a celebracin de congresos peridicos”, explica Seoane.

Logo da primeira conferencia internacional, celebrada o pasado ano na Universidade de Cambridge, hoxe e ma 45 persoas procedentes de universidades alems, de Reino Unido, Italia, Suza, Holanda, Espaa e Porto Rico e de institucins de Xibraltar participan en Vigo na Gibraltar International Conference 2. Gibraltar English: Linguistics, Literature and Culture. “Este congreso é o primeiro que acomete de xeito cientfico e sistemtico a dinmica lingüstica de Xibraltar, coa súa excepcionalidade do contacto de tres linguas; espaol, inglés e llanito (a mestura inglés-espaol); o contexto social e histrico que determina o vertixinoso cambio que est a sufrir Xibraltar na súa paisaxe social e cultural e o papel da literatura como testemua da revolucin cultural e o espertar dunha conciencia anticolonialista e paneuropea”, sinala a docente e investigadora do Departamento de Inglés, Francés e Alemn da �鶹���� e presidenta do comité que organiza o congreso, o grupo de investigacin Languaje Variation and Textual Categorisation (LVTC) da �鶹����.

Aspectos socio-culturais, como o colonialismo britnico e a inmigracin espaola en Xibraltar; aspectos literarios, como o xeito que a literatura contempornea reflicte a perda das linguas minorizadas no territorio ou ponencias sobre aspectos literarios das obras dos escritores mis famosos internacionalmente como MG Sanchez; e aspectos lingüsticos sobre a natureza do llanito como amalgama de linguas italianas, rabes e portuguesas ou o cambio cdigo espaol-inglés (code-switching) en Xibraltar e noutros territorios coma Belice e Estados Unidos, son as temticas que se se abordarn ata este martes no congreso, no que tamén se presentar o libro Gibraltarians and their languages-22 linguistic biographies, editado por Elena Seoane, MG Sanchez, Luca Loureiro-Porto e Cristina Surez-Gmez e que acaba de editar o Servizo de Publicacins da �鶹����.

Afondando na tripla revolucin xibraltarea��

Fronte s “visins impresionistas e superficiais de Xibraltar, por ser esta unha comunidade a miúdo pechada a intereses forneos”, explica Elena Seoane, as universidades de Vigo, Cambridge, Basilea e Turn acordaron unir forzas para acoller cientficos internacionais e tamén de Xibraltar “para estudar e mesmo desenmascarar unha revolucin lingüstica e literaria que est a suceder de xeito paralelo ao vertixinoso cambio social do pas”. Lembran as organizadoras que na década de 1940 en Xibraltar s falaban inglés os militares britnicos establecidos al, mentres o resto a poboacin s falaba espaol. “Oitenta anos despois, agora, o espaol desapareceu e o llanito est desaparecendo tamén, dado que a xente menor de 30 anos non sabe falalo e os avs e as avoas non se poden comunicar cos netos”, detalla Seoane en relacin cun fenmeno lingüstico absolutamente único, que ten as súas causas, segundo as súas investigacins, no sistema educativo, que é en inglés e sobre a cultura britnica exclusivamente, no baixo prestixio do espaol por razns socio-polticas e no empoderamento do inglés a nivel mundial.

En canto revolucin social, Seoane explica que emerxeu hai uns cinco anos con pequenos pasos en prol da conservacin do llanito, como a creacin de Xibraltareos por unha sociedade multilingüe; que o concurso anual de mellor relato curto inclúa unha categora para o llanito; a creacin dunha editorial privada (Patuka Press) que publica textos s sobre Xibraltar; a proliferacin de escritores que por vez primeira falan de e sobre Xibraltar, inclundo temas que al son tabú como o contrabando e mesmo este congreso, que se organizou en Cambridge por vez primeira e ter continuidade e periodicidade anual nestes 2024 en Vigo e con posterioridade en Basilea, Turn e Illas Balears.��

A presidenta do comité organizador do congreso, que se celebra no edificio Redeiras, sinala ademais que “Xibraltar est pasando un momento difcil coas negociacins do Brexit. O 96% da poboacin votou quedar na UE e agora corren o risco de que lles pechen a fronteira como en tempos franquistas. Ademais, cos seus pasaportes britnicos, a súa mobilidade a Espaa e o resto de Europa viuse gravemente reducida e isto pode influr ,tal vez, nese rexurdir dunha conciencia de identidade propia, diferente do Reino Unido, na que se fala non s en inglés, senn a lingua propia tamén”.

Paralelismo entre a realidade xibraltarea e a galega

Outro dos puntos de interese que este congreso pode ter a nivel lingüstico para o público en xeral é, segundo as organizadoras, o forte paralelismo entre a realidade xibraltarea e a galega, as como algunhas diferenzas que cmpre reflectir. Entre as primeiras, Seoane sinala que “o galego, como o llanito flase cada vez menos entre a poboacin nova. Malia o apoio por parte das institucins para o seu uso e ensino nas escolas a miúdo as rapaas e os rapaces deixan de falar galego ao chegar escola, ademais hai certos contextos sociais onde falar galego é a excepcin e faise difcil non pasar ao casteln para unha maior integracin no grupo”. En canto s diferenzas, as investigadoras destacan que o galego respecto do llanito conta cun apoio institucional forte, ademais de existir unha longa tradicin de literatura escrita e non haber unha variedade de cambio de cdigo semellante ao llanito.
��