�鶹����

No marco das actividades da súa sétima conferencia internacional, a Ctedra Internacional José Saramago (CJS) da �鶹���� promova en 2022 unha exposicin que permita coecer as ilustracins que a artista Graça Morais realizara para a segunda edicin do libro de prosa poética do Nobel portugués O Ano de 1993. As reproducins das obras que a pintora realizara inspirndose en varios dos textos do libro reúnense agora de novo na Universidade de Lisboa, na exposicin . Organizada pola CJS, a Facultade de Belas Artes da universidade lisboeta, o Instituto Politécnico de Bragança e o Laboratrio de Artes na Montanha Graça Morais, esta exposicin complétase cunha videoinstalacin, coordinada pola profesora Sol Alonso e conformada polos caligramas realizados por doce alumnas da Facultade de Belas Artes da �鶹���� basendose en oito dos poemas seleccionados por Morais e nas súas ilustracins. 

Como “unha constelacin de palabras brancas en movemento, que na súa evolucin forman figuras que se recoecen extradas das ilustracins de Graça Morais” presenta Alonso unha videoinstalacin que se proxecta sobre o teito abovedado de mis de 60 metros cadrados da antiga cisterna medieval da facultade lisboeta, onde poder visitarse esta exposicin ata o 30 de marzo. Esta mostra ten como comisarios ao profesor da �鶹���� Burghard Baltrusch, presidente da CJS, e s investigadoras Joana Baião, do Politécnico de Bragança, e Egidia Souto, da Université Srbonne Nouvelle. “Para a CJS-�鶹���� est exposicin é importante desde diferentes perspectivas”, salienta Baltrusch, que lembra que esta iniciativa permite dar continuidade iniciativa impulsada en 2022, as como colaboracin da ctedra coa Facultade de Belas Artes de Pontevedra. A mostra foi inaugurada o pasado 14 de marzo, nun acto que se completou coa performance Uma mulher ainda não parou o mais longo gemido da histria do mundo (Revisitar O ano de 1993 de J. Saramago), a cargo de Silvia Penas e a exalumna de Belas Artes Miriam Rodrguez Pérez.

Un achegamento ao “fértil encontro” entre Saramago e Morais

A exposicin permite coecer, a través de reproducins dixitais, nove dos dez deseos realizados por Morais para a segunda edicin de O Ano de 1993, acompaados polo texto poético que inspirou cada un deles, ademais de por un retrato de Saramago realizado por unha artista que o goberno portugués recoeca en 2019 coa Medalla ao Mérito Cultural. Nese senso, a exposicin permite afondar, como recolle o seu texto de presentacin, na “amizade e o fértil encontro entre o escritor e a pintora”, quen en 1987 concibiu, a proposta do Saramago, unha serie de dez composicins nas que “recusou a ilustracin directa”, optando por “recrear segmentos daquel universo onrico, ampliando as o seu valor estético e poético” e establecendo un “xogo coa natureza fragmentaria” deste “poema filosfico” publicado en 1975.  

Imaxes construdas con palabras 

Concibida especificamente para esta exposicin, a videoinstalacin coordinada por Alonso, membro do comité executivo da CJS, tivo como punto de partida unha invitacin ao alumnado de terceiro e cuarto curso do Grao en Belas Artes a participar no Proxecto Caligramas. “Pensei en pr en relacin as palabras e frases dos dez poemas de Saramago para as cales Graça Morais creou as ilustracins”, explica dunha iniciativa que se sumaron doce alumnas da facultade. Baixo a coordinacin, estas novas artistas crearon nun perodo de dez das un total de oito caligramas, pezas animadas nas que fan uso das verbas dos poemas para facer referencia aos elementos grficos presentes nas ilustracins de Morais. 

Nese senso, a videoinstalacin final reúne as creacins conxuntas de Eva Lareo e Luca Rodrguez, Luca Prida e Isela Rodrguez, Alba Amoedo e Goa Vzquez, Ana de Juana e Cristina Souto, xunto coas pezas individuais de Jimena Rodrguez, Luca Estévez, Elena Ramrez e Gabriela Rubianes. As súas obras permiten, como sinalan os responsables da ctedra, afondar nese “cruzamento entre a escrita de Saramago e a pintura de Morais”, as como contribur, como destaca Alonso, a un “contacto entre disciplinas que se enriquecen mutuamente”, un dos obxectivos da CJS desde os seus inicios. Neste punto, Baltrusch recalca a vontade de seguir promovendo proxectos que impliquen o alumnado de Belas Artes e que permitan “traballar temas de actualidade a partir da obra saramagiana”. De feito, esta exposicin dar tamén como resultado un vdeo artstico que ter como punto de partida a performance de Penas. Ao mesmo tempo, o presidente da CJS incide tamén no obxectivo de seguir afondando na obra de Morais, o que levaraa a estar presente este vern nunha exposicin e coloquio en Braga, centrado na relacin da súa obra coa literatura.