�鶹����

A historia alternativa, aquela que puido ter sido e non foi, protagoniza esta semana un encontro internacional que reúne no campus de Vigo especialistas de Espaa e Portugal. Tras tres edicins celebrndose no pas vecio, a recala dende hoxe por primeira vez en Espaa organizada conxuntamente pola �鶹���� e a Casa Común de Reitora da Universidade de Porto. Durante dúas xornadas, académicos de varias universidades presentan traballos que dan respostas hipotéticas a preguntas sobre o que puido ter sido o pasado e o presente, se algo no transcurso da historia tivese sido diferente. Os traballos, tanto dende o punto de vista artstico e literario como da investigacin académica, abordan diferentes momentos histricos, dende a Revolucin dos Cravos s revoltas de Brasil de hai 12 anos, pasando polas vangardas artsticas de comezos do século XX ata a hipotética inexistencia de Mara Pita, entre outros temas.

Á fronte deste congreso estn as profesoras Rosa Ricoy, do Departamento de Socioloxa, ciencia poltica e da administracin e filosofa da �鶹���� e Ana da Silveira Moura, da Universidade de Porto. Elas foron as encargadas de dar a benvida este mércores aos participantes na Facultade de Ciencias Xurdicas e do Traballo, acompaadas por Inés Iglesias Canle, directora do Instituto de ���Ա�����پ����������� Xustiza e Xénero, que puxo en valor este tipo de iniciativas “porque a docencia é moito mis que transmitir coecementos”.��

Rosa Ricoy lembrou que a historia alternativa pode referirse “historia contada dende un punto de vista alternativo, ao revisionismo histrico, reintrepretacin de feitos histricos comunmente aceptados, historia contrafactual ou s ucronas, o xénero literario asociados historia contrafactual”. Son moitas vertentes, e como recalcaba a docente, boa parte delas tern presenza nas dúas xornadas do congreso, con especial énfase no enfoque de xénero. Pola súa banda, a profesora Ana da Silveira Moura puxo o foco na importancia de “explorar o pasado para descubrir o perdido”. O pasado é “absoluto”, puntualizaba, e cando “confrontamos o absoluto coa posibilidade diverxente, necesariamente descubrimos o que estivo ausente dende o principio”. Neste sentido, engada, “quen descoece a historia est condenado a repetila, pero os que non discuten a historia alternativa estn condenados a pasar por alto os primeiros sinais que preceden cada”.

Unha Revolucin dos Cravos en 1973?

A conferencia inaugural do congreso correu a cargo do profesor Augusto Santos Silva, catedrtico da Facultade de Economa da Universidade de Porto e ministro de Relacins Exteriores de Portugal entre 2015 e 2022 e presidente da Asemblea da República Portuguesa dende 2022 ata 2024.

Na súa intervencin analizou se tera sido posible a hipotética Revolucin do Cravos en 1973, un ano antes de cando aconteceu realmente. Santos Silva lembrou que foi “o único caso na Europa do século XX e do que vai de XXI no que un golpe militar serviu para instaurar unha democracia e non para derrubala” e debullou o seu contexto para concretar se tera sido posible que sucedese un ano antes. Na súa opinin esa opcin tera sido factible, por tres motivos fundamentais. Por unha banda, porque xa se dera un intento previo de modernizar e liberalizar a ditadura o Estado Novo dende dentro, que finalmente fracasou. Por outra banda, porque entre os militares xa estaba moi estendida a idea de que era imposible unha vitoria militar na guerra colonial fronte aos movementos de liberacin de Mozambique, Guinea e Angola. Ademais, a contestacin social estaba xa crecendo sobre todo nas universidades e nos sindicados obreiros e de servizos.��

A seguinte pregunta que se fixo Santos Silva foi: tera triunfado esa revolucin en 1973? O profesor e poltico considera que sabelo é complicado, xa que nese mesmo ano estourou a crise do petrleo, que tera golpeado duramente o novo goberno, empeorando a situacin econmica. Pola contra, un dos factores mis determinantes no éxito da Revolucin dos Cravos, “que foi o apoio das socialdemocracia europea, “non tera cambiado” por darse un ano antes.

Ademais, o expresidente da Asemblea da República Portuguesa tamén fixo un exercicio de proxeccin das hipotéticas consecuencias de ter adiantado a revolucin un ano. Por unha banda, explicou que “non tera alterado a secuencia das transicins democrticas no sur de Europa”, en Grecia e Espaa, pero si que tera cambiado algunhas caractersticas do proceso de descolonizacin, especialmente en Guinea, que declarou a súa independencia unilateralmente nese mesmo 1973. Onde si considera que a anticipacin tera impactado é na situacin poltica de América Latina, especialmente en Chile, dificultando o derrocamento do Goberno de Unidade Popular de Allende.

Dúas xornadas de pasados hipotéticos

Ao longo da xornada presentronse outros traballos, como o desenvolto por investigadores de universidades brasileiras e da Harvard University, no que se preguntan se as revoltas sociais de Brasil en 2013 teran ocorrido sen as tormentas solares. Outra das propostas, elaborada por expertos e expertas do Laboratrio de Gestião Inovadora de Brasil, analiza que pasara se as mulleres fosen maiora en posicins estratéxicas do poder executivo do pas suramericano. Ademais, tamén se presentou un bosquexo de como sera o mundo se as propostas das vangardas artsticas tivesen triunfado e seguisen vixentes. Este traballo foi elaborado por Sol Alonso, profesora do Departamento de Debuxo da �鶹����. A xornada remata estar tarde coa intervencin de Mariana Blengio Valdés, DDHH UCLAEH Uruguai, que falar sobre os Condicionais contra fcticos para o estudo dun mundo mis igual. Olympe de Gouges e a muller.��

Na xornada de ma haber dúas sesins. A primeira, coa intervencin da propia Rosa Ricoy que falar dun mundo hipotético sen que Mara Pita tivese existido, e de Mara Elisabet Barreiro Morales presentar o traballo ¿Y si no hubiese existido la tutela sobre las mujeres romanas?. Na segunda parte da sesin presentarase o traballo de Luis Filipe Silva, do Speculative Fiction Author de Portugal, titulado Os das do Imperio Futuro terminaron: Visins de utopa nas novelas de ciencia ficcin portuguesas de principios e finais do século XX. A xornada concluir con Tamar Prouse de Andrade, do programa de doutoramento CREA S2I da �鶹���� que presentar un traballo sobre a ética da intelixencia artificial e o nesgo de xénero algortmico.��

HYP - Hypothesis You Preserve

Este encontro enmrcase dentro das actividades do proxecto de Europa Creativa, impulsado por un consorcio internacional formado pola �鶹����, a Universidade de Porto e a École Pratique des Hautes Études de Pars.

O obxectivo deste consorcio é xerar sinerxas entre a escritura creativa, a historia alternativa e os produtos académicos creativos, para construr e desenvolver a empata transnacional e o interese pola memoria e a cultura europeas colectivas e compartidas. Como explica a profesora Rosa Ricoy, o alumnado implicado neste proxecto “pode empregar arquivos, documentacin, historias ou tradicins individuais, familiares ou comunitarias para desenvolver un obxecto de escritura e cultura, explorando o patrimonio común europeo e o coecemento histrico transnacional no proceso”����Trtase, sublia, de preservar os valores da UE como igualdade e non discriminacin, proteccin do patrimonio cultural, sustentabilidade, dignidade humana, liberdade, democracia, dereitos humanos, estado de dereito...
��