�鶹����

Desde o pasado 13 de xullo un equipo do Grupo de Estudos de Arqueoloxa, Antigüidade e Territorio (GEAAT) da �鶹���� levou a cabo unha nova campaa de intervencin arqueolxica no xacemento da Ceada das Chs-Castelo de Lobarzn, situado entre os concellos ourensns de Ombra e Monterrei, que permitiu confirmar a súa ocupacin prehistrica. “A campaa deste ano rematou cun balance excepcional que reforza o valor patrimonial e cientfico deste enclave, situado no val do Tmega. Os traballos desenvolvidos permitiron documentar novos materiais e estruturas que amplan de xeito notable o coecemento sobre as distintas ocupacins humanas que se sucederon neste espazo ao longo de milenios”, sinalan desde o proxecto.

A iniciativa enmrcase nunha lia de investigacin consolidada da Área de Prehistoria da �鶹���� centrada desde a Facultade de Historia do campus de Ourense no estudo das sociedades da Prehistoria recente no territorio transfronteirizo do val do Alto Tmega. A direccin cientfica correu a cargo de Diego Herrero, en colaboracin con Beatriz Comendador, Eduardo Méndez e Mikel Daz (da Área de Prehistoria da �鶹����); Miguel Ángel Álvarez (da Área de Xeografa Fsica) e de Vctor Rodrguez Muiz (da Área de Historia Medieval). A direccin arqueolxica recaeu en Luca Rodrguez, doutora pola �鶹���� e actualmente investigadora da Universidad de Alcal. A actividade contou co financiamento da convocatoria de axudas aos grupos de investigacin do campus de Ourense Inou 2026 (froito do convenio anual entre a �鶹���� e a Deputacin de Ourense) e co apoio do Concello de Monterrei. 

Da Prehistoria época tardorromana

A campaa deste ano, chamada Lobarzn Aberto, centrouse no estudo deste asentamento prehistrico, datado entre os milenios IV e III antes de Cristo, co obxectivo de avanzar no coecemento das primeiras comunidades campesias do noroeste peninsular e da súa relacin coa paisaxe e cos espazos simblicos. Entre os achados feitos estas semanas, desde o GEAAT sublian a recuperacin dun abundante conxunto de material cermico e ltico, inclundo algunhas pezas “dunha singularidade notable”. Entre elas, indican que sobresae unha conta de variscita, mineral de tonalidade verde moi apreciado na Prehistoria recente e cuxa presenza no xacemento “constitúe unha evidencia directa de redes de intercambio que conectaban Lobarzn con reas de captacin de materia prima situadas a gran distancia”. Xunto a esta peza documentronse tamén varias puntas de frecha de slex. O conxunto destes materiais, indica o equipo arqueolxico, achega probas da mobilidade e dos contactos que estas poboacins mantian con outros territorios. 

“Os traballos veen certificar, unha vez mis, a relacin entre a ocupacin prehistrica do xacemento e unha posterior ocupacin de época altomedieval, confirmando a longa secuencia cronolxica que caracteriza este enclave”, sinala o equipo investigador. Porén, engaden, “a novidade mis relevante desta campaa foi comprobar que a actividade de época tardorromana alterou os niveis prehistricos previos”. A campaa permitiu descubrir unha posible tumba cuberta con tégula, datada entre os séculos IV e VI, de plena época tardorromana. “Deste xeito, nunha mesma rea de escavacin e a poucos centmetros, conviven os testemuos da ocupacin prehistrica e os restos de época tardorromana”, afirman desde o GEAAT. Como curiosidade, tamén atoparon o que pode ser unha posible bala da Guerra Civil.

Un xacemento de “enorme potencial”

Segundo explica o equipo arqueolxico, “o conxunto de resultados obtidos este ano no marco do proxecto Lobarzn Aberto reafirma “o enorme potencial do xacemento para futuras actuacins arqueolxicas e contribúe a arroxar luz sobre a historia do val do Tmega, as súas dinmicas de poboamento e os seus contactos con outros territorios ao longo de miles de anos”. En certo modo, engaden, “esta campaa tamén devolveu o verde a Lobarzn: o mesmo verde da conta de variscita que viaxou ata ns dende a Prehistoria, o verde das camisetas do equipo que traballou esta campaa sobre o terreo, e o verde que, tras os incendios sufridos o pasado ano, volve pouco a pouco recuperar a paisaxe que rodea o xacemento. Un smbolo de continuidade e de renovacin para un lugar que segue, campaa tras campaa, escribindo novas pxinas da historia deste territorio”.

Ademais da súa dimensin investigadora e formativa, o proxecto incorporou unha destacada vertente de difusin e educacin patrimonial, levndose a cabo diferentes actividades dirixidas cidadana, inclundo visitas ao enclave e propostas educativas orientadas a fomentar o coecemento e a valorizacin do patrimonio arqueolxico da comarca.