�鶹����

“Cada da aumenta o número de creadoras e creadores que prestan atencin, desde a súa plstica, defensa animal”, sublia a artista e investigadora Andrea Domnguez, que centrou a súa tese de doutoramento en coecer a posicin da arte contempornea espaola diante dunha das “violencias mis invisibles e sistemticas”, a exercida sobre os animais. A través da anlise de preto de 170 obras realizadas nas últimas dúas décadas, a xa doutora en Creacin e ���Ա�����پ����������� en Arte Contempornea pola �鶹���� puido conclur que, na arte actual, “en especial na producida na última década, xorde de forma cada vez mis manifesta un compromiso pola denuncia desta violencia”.

Dirixida pola profesora Sol Alonso, Arte en contra de la violencia especista (Espaa, 2000-2019) é o ttulo da tese na que Domnguez Torres afonda nas “distintas estratexias seguidas polos artistas na defensa animal” e na visualizacin dunha das formas de violencia “mis estendidas e normalizadas, a especista”, unha violencia “invisible e annima”, que ten como punto de partida “deixar fra de consideracin moral a todo animal que non sexa humano”. Esta, explica, abrangue desde a “violencia directa e fsica, como pode ser a realizada nos matadoiros”, espacial, “co encerro dos animais”, pasando pola “violencia discursiva”, ou mesmo “a violencia especista sexual”. Partindo deste marco, a anlise dos tipos de violencia contra os animais que estn presentes na propia arte contempornea e a distorsin da súa figura nos debuxos animados e na literatura infantil formaron tamén parte da investigacin pioneira de Domnguez. “Atopamos teses que si falan de animais na arte, pero nunca enfocadas desde a defensa ética”, recoece a autora dunha investigacin coa que busca contribur tamén, sublia, a “romper coa crenza de que os outros animais naceron para servirnos”.

Cada vez mis artistas mostran unha “postura activa”

“Partimos da hiptese de que nos últimos anos, os marcos éticos e estéticos cambiaron e amplironse e, con iso, a maneira de proceder na arte con respecto ao tratamento de animais non humanos”, sostén Domnguez Torres. Desde un enfoque transversal, que abrangueu “as achegas de disciplinas como a literatura, a filosofa, a historia da arte, a ética ou a zooloxa”, a investigacin puxo o foco nas caractersticas desta violencia “sistemtica”, para logo analizar “gran cantidade de obras e artistas do mbito nacional e internacional”, realizando finalmente unha selecin e clasificacin das obras realizadas en Espaa nas primeiras dúas décadas deste século desde unha “clara posicin antiespecista”.

“Cada vez hai mis artistas que adoptan unha postura activa para con esta violencia e a súa visualizacin”, salienta Domnguez, que lembra que “a arte é un reflexo da sociedade na que vivimos”. Nese senso, a súa investigacin permitiu conclur que a “defensa de todas as formas de vida” forma parte das tendencias artsticas actuais, as como salientar o papel dunha serie de creadores e creadoras, como Ruth Montiel, Estela de Castro, Amparo Garrido, Vernica Perales, Félix Fernndez, MAZ e Manuel Franquelo-Giner, e de iniciativas como a plataforma de arte, cultura e pensamento Capital Animal ou a bienal El Venadito. Arte contra el maltrato animal.

Do mesmo xeito, a investigacin achégase tamén s distintas estratexias e procedementos plsticos empregados por esta serie de “artivistas”. Concretamente, Domnguez fala da visualizacin desta violencia, de remarcar “o exceso”, de “enxalzar o cadver do animal”, de situalo como “referente ausente”, do uso do “humor e a irona”, de accins que se levan a cabo na “rúa e de maneira pública” e das “utopas”, obras que imaxinan “outros modos de habitar”.

A violencia especista tamén se atopa na arte 

Nese obxectivo de “contribur unha concienciacin”, Domnguez tamén analiza unha serie de “obras con moita carga de violencia especista”. Neste punto, recoece que, no contexto espaol, anda que fose nun “número reducido” atopronse “varios casos de estudo”. Na súa tese sinala nese senso as obras “de ética baleira ou laxa” de Santiago Sierra, Boyer Tresaco ou David Vila, vez que casos de “maltrato animal explcito”, como a exposicin Arte y China después de 1989. El Teatro del Mundo, que puido verse no Guggenheim en 2018.

“Por sorte, cada vez é mis difcil utilizar animais na prctica artstica e, de facerse, ocasiona grandes polémicas, denuncias e debates”, conclúe Domnguez, que sinala na súa tese tres tipos de violencia especista na creacin contempornea; “a fsica, a morte do animal como arte; a espacial, o animal vivo como arte, e a material, o cadver do animal como arte”.

Animais case humanos que viven felices nas granxas

Outro dos captulos da tese analiza a “simboloxa” atribuda figura do animal a través da literatura ou da industria da animacin. Neste punto, Domnguez pon o foco na “distorsin antropomrfica” dos animais nas pelculas de compaas como Disney e na súa “influencia moral en varias xeracins” de nenas e nenos. “Na maiora dos debuxos preséntansenos animais antinaturais, antropomorfos, transformados en case humanos, que viven felizmente en granxas e zoos”, denuncia a investigadora, que incide en que “a cultura popular xoga un papel fundamental na perda de valores e na aceptacin e validacin da violencia especista”. A esta situacin, súa vez, contrapn unhas “posicins antiespecistas que comezan a estar cada vez mis presentes na literatura infantil ou na animacin”, con exemplos como o do ilustrador Roger Olmos.

Da anlise terica prctica artstica

Ao longo do proceso de investigacin, a autora desta tese combinou a anlise terica coa súa prctica artstica, que leva a cabo baixo o nome de Andrea Torres e que contribuu “ difusin e transmisin do valor das ideas que sustentan esta tese”. De feito, a artista e investigadora entendeu a creacin de obra propia “como parte da metodoloxa e complemento necesario do traballo terico”, de tal xeito que o seu traballo, tanto plstico como escultrico, permitiulle achegarse doutro xeito aos diferentes tipos de violencia especista analizados na tese.